Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hamdi Alkan, 2011 ile 2026 yılları arasında bölgede 20 binden fazla sarsıntı meydana geldiğini açıkladı. 23 Ekim 2011 tarihinde Van'ın Tabanlı köyü merkezli 7,2 büyüklüğündeki deprem, kentte büyük bir yıkıma ve çok sayıda can kaybına yol açmıştı. Aradan geçen 15 yıllık süreçte bölgedeki sismik hareketlilik bilim insanları tarafından yakından takip ediliyor. Doç. Dr. Alkan, yürüttükleri araştırmalarla depremlerin dağılımını, fay hatlarıyla olan ilişkisini ve gelecekte yaşanabilecek sarsıntıların özelliklerini anlamaya çalıştıklarını belirtti.
Depremlerin büyük çoğunluğu sığ odaklı gerçekleşiyor
Araştırmalar, 2011 yılından 2026 yılına kadar bölgede 20 binden fazla deprem yaşandığını ortaya koyuyor. Doç. Dr. Alkan, bu sarsıntıların büyük bir kısmının sığ odaklı, yani yeryüzüne oldukça yakın gerçekleştiğini vurguluyor. Yüzeye yakın olan bu depremler, bölge halkı tarafından daha şiddetli hissediliyor ve etkileri de buna bağlı olarak daha geniş bir alana yayılabiliyor. Özellikle 2015 yılından sonra Van Fay Zonu ile Erciş Fay Zonu arasında 4 büyüklüğünün üzerinde yaklaşık 30 deprem kaydedildi. Bilim insanları, bu iki fay zonu arasındaki bölgenin özel olarak incelenmesi gerektiğini savunuyor.
Fay hatları ve gömülü yapılar mercek altında
MTA tarafından güncellenen diri fay haritası, bölgedeki risk analizleri için kritik bir temel oluşturuyor. Doç. Dr. Alkan ve ekibi, bu haritada yer almayan ancak önceki çalışmalarda tespit edilen diri fayları jeofizik yöntemlerle incelemeye devam ediyor. Yeryüzünün altında devam eden gömülü yapıların uzanımlarını belirlemek için özel parametreler kullanan uzmanlar, fayların nereye kadar uzandığını öngörmeye çalışıyor. Bu çalışmalar, gelecekte hangi bölgelerde ne tür sarsıntılar yaşanabileceğine dair bilimsel bir altyapı sunmayı hedefliyor.
Depremi doğal bir olay olarak karşılamak mümkün
2011 depreminde kentte yaklaşık 140 bin yapı zarar görmüş, bunların 40 bini ağır hasar almıştı. Doç. Dr. Alkan, deprem sonrası süreçte kamu binalarının sıkı standartlara göre denetlendiğini ve TOKİ tarafından inşa edilen konutların güvenli olduğunu belirtiyor. Özel sektörün de 2019 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne tam uyum sağlaması gerektiğinin altını çizen Alkan, toplumun doğru organize olması durumunda depremin bir felaket olmaktan çıkabileceğini ifade ediyor. Bilimsel veriler ışığında kurumların koordineli çalışması, olası bir sarsıntı sonrasında yaraların en hızlı şekilde sarılmasını sağlayacak en önemli adım olarak görülüyor.
