Diyarbakır’ın tarihi ilçesi Silvan’da asırlardır sürdürülen Serê Gulanê geleneği, bu yıl da büyük bir ilgiyle kutlandı. Rumi takvime göre 1 Mayıs’a denk gelen 14 Mayıs tarihi, bölge halkı tarafından “Serê Gulanê” yani “Mayıs Başı” olarak kabul ediliyor. Doğanın yeniden canlandığı bu özel gün, Silvan’da sadece mevsimsel bir geçiş değil, aynı zamanda kültürel hafızanın ve toplumsal birlikteliğin önemli bir parçası olarak görülüyor.
Mezopotamya’nın kadim kültürlerinden izler taşıyan Serê Gulanê, baharın gelişiyle birlikte doğayla kurulan bağın en güçlü sembollerinden biri olarak yaşatılmaya devam ediyor. Silvan halkı için bu özel gün, adeta doğanın kendi düğünü anlamına geliyor.
Serê Gulanê’nin kökenine dair dikkat çeken rivayetler
Serê Gulanê’nin nasıl ortaya çıktığına dair halk arasında birçok farklı rivayet anlatılıyor. Bunlardan en yaygın olanına göre, geçmişte Silvan’da uzun süren büyük bir kuraklık yaşandı. Halkın toplu şekilde yağmur duasına çıkmasının ardından başlayan yağışlarla birlikte toprak yeniden berekete kavuştu. O günden sonra 14 Mayıs tarihi şükür günü olarak kutlanmaya başlandı.
Bir başka rivayete göre ise Serê Gulanê, Mervani Devleti’nin kazandığı önemli bir zaferin ardından ortaya çıktı. Dönemin başkenti olan Silvan’da halkın zafer sevincini kutlamak için dağlara ve mesire alanlarına akın ettiği anlatılıyor.
Yine Mervaniler dönemine dayanan başka bir anlatıda ise halkın şehir dışına çıkarılmasıyla başlayan toplu piknik geleneğinin zamanla Serê Gulanê kutlamalarına dönüştüğü ifade ediliyor.
“Doğanın düğünü” olarak kabul ediliyor
Halk arasında anlatılan beşinci rivayet ise Serê Gulanê’nin doğrudan baharın son yağmurlarıyla bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor. Buna göre son yağmurlar “gelin” olarak kabul ediliyor ve insanlar bu yağmurları eğlence ve şölenlerle uğurluyor.
Bu nedenle Silvan’da Serê Gulanê gününde düğün yapılmıyor. Çünkü halk inancına göre o gün yalnızca doğanın düğünü gerçekleşiyor. Uğursuzluk getireceğine inanıldığı için düğün tarihleri özellikle bu güne denk getirilmiyor.
Silvanlılar mesire alanlarına akın ediyor
Serê Gulanê öncesinde Silvan’da hazırlıklar günler öncesinden başlıyor. Aileler özel yemekler hazırlıyor, komşular bir araya geliyor ve sabahın erken saatlerinden itibaren mesire alanlarına gidiyor.
Silvanlıların yoğun olarak tercih ettiği Kaniya Navin, Sextê, Zêvetırkê, Malabadi, Qüba Zila ve Bêzvanê gibi bölgelerde gün boyu piknikler yapılıyor. Çocuklar oyun oynarken dengbêjler stranlar seslendiriyor, aileler doğayla iç içe vakit geçiriyor.
Kutlamalar nedeniyle ilçenin büyük bölümünün boşaldığı, Silvan’ın adeta sessizliğe büründüğü ifade ediliyor.
Kültürel hafıza yeni kuşaklara aktarılıyor
Modern yaşamın etkilerine rağmen Serê Gulanê geleneği Silvan’da canlılığını koruyor. Yerel sanatçılar, sivil toplum kuruluşları ve bölge halkının sahip çıktığı kutlamalar sayesinde genç kuşaklar da kültürel mirasla bağ kurmaya devam ediyor.
