Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı Hanehalkı Tüketim Harcaması istatistikleri, son 23 yılda vatandaşların harcama alışkanlıklarında önemli değişimler yaşandığını ortaya koydu. Verilere göre, hane bütçelerinde en büyük pay artık gıda yerine konut, kira ve ulaştırma harcamalarına ayrılıyor.
2025 yılı verilerine göre hanehalkı tüketim harcamalarında en yüksek pay yüzde 29,3 ile konut ve kira giderlerine ait oldu. Ulaştırma harcamalarının payı ise yüzde 20,5 olarak hesaplandı.
Kira ve ulaşım bütçenin yarısına yaklaştı
TÜİK verilerine göre konut ve kira giderleri ile ulaştırma harcamaları birlikte değerlendirildiğinde toplam tüketim harcamalarının yaklaşık yarısını oluşturdu.
Özellikle ulaştırma harcamalarındaki artış dikkat çekti. 2002 yılında yüzde 8,7 olan ulaştırma harcamalarının payı, 2025 yılında yüzde 20,5'e yükseldi. Bu durum, artan ulaşım maliyetleri ve değişen tüketim alışkanlıklarıyla ilişkilendiriliyor.
Gıdanın bütçedeki payı azaldı
Araştırmaya göre gıda ve alkolsüz içeceklere ayrılan pay son yıllarda önemli ölçüde geriledi.
2002 yılında hane bütçelerinin yüzde 26,7'sini oluşturan gıda harcamaları, 2025 yılında yüzde 17,3 seviyesine düştü.
Buna karşılık otel, lokanta ve pastane harcamalarının payı yüzde 4,4'ten yüzde 6,9'a yükseldi. Uzmanlar bu değişimi kentleşme, yaşam tarzındaki dönüşüm ve hizmet sektöründeki büyümeyle açıklıyor.
Eğitim ve sağlık harcamaları düşük kaldı
2025 verilerine göre hane bütçelerinde en düşük payı eğitim, sağlık ile kültür ve eğlence harcamaları oluşturdu.
Eğitim harcamalarının payı yüzde 1,8, sağlık harcamalarının payı yüzde 2,2 ve kültür-eğlence harcamalarının payı yüzde 2,3 olarak kaydedildi.
Giyim ve ayakkabı harcamalarının toplam bütçe içindeki payı ise yüzde 4,3 seviyesinde gerçekleşti.
Gelir grupları arasında büyük fark var
Araştırma, gelir düzeylerine göre tüketim alışkanlıklarının önemli ölçüde değiştiğini de ortaya koydu.
En düşük gelir grubundaki haneler bütçelerinin yüzde 38,7'sini konut ve kiraya, yüzde 29,2'sini ise gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdı. Böylece harcamaların büyük kısmı temel ihtiyaçlara yöneldi.
En yüksek gelir grubunda ise ulaştırma ve konut harcamaları öne çıkarken, gıdanın bütçedeki payı yüzde 12,4 seviyesinde kaldı.
Veriler, gelir arttıkça temel ihtiyaçların bütçedeki ağırlığının azaldığını, harcamaların ise daha farklı alanlara yayıldığını gösterdi.
