Diyarbakır’ın Kocaköy ilçesinde yer alan ve yaklaşık 1 milyon yıl önce oluşumunu tamamladığı değerlendirilen Ambar Irmağı Buzul Vadisi, dron ile görüntülendi. İlçe merkezine yaklaşık 4 kilometre mesafede bulunan vadi, hem jeolojik yapısı hem de barındırdığı kültürel izlerle dikkat çekiyor.
VADİNİN JEOLOJİK OLUŞUMU
Uzman değerlendirmelerine göre Ambar Vadisi’nin oluşumu, Tetis Denizi tabanının yükselmesiyle bölgede doğu-batı doğrultusunda iç göllerin meydana gelmesine dayanıyor. Vadinin, Hani ilçesi civarında oluşan iç göllerden birinin taşması sonucu şekillendiği öngörülüyor. Buzul çağından sonra derinleşen vadinin bugünkü yapısına son 1 milyon yıl içerisinde kavuştuğu değerlendiriliyor.
ARKEOLOJİK BULGULAR VE YERLEŞİM İZLERİ
Vadinin bulunduğu bölgede geçmiş yıllarda Gre Fılla mevkiinde yapılan arkeolojik kazılarda yaklaşık 12 bin 500 yıllık yerleşim alanları tespit edildi. Bu durum, Ambar Vadisi ve çevresinin tarih öncesi dönemlerden itibaren insan yerleşimine sahne olduğunu gösteriyor.
ANTROPOLOG AKDEMİR’İN DEĞERLENDİRMELERİ
Antropolog Naci Akdemir, Ambar Irmağı’nın Kocaköy ilçesinin en önemli akarsuyu olduğunu belirtti. Vadinin, bölgedeki diğer akarsu havzaları gibi yoğun kültürel varlıklar barındırdığını vurgulayan Akdemir, neredeyse her metrekaresinde tarihi izlere rastlandığını ifade etti.
Akdemir, vadinin yaklaşık 300 metre ilerisinde bulunan Ambar köyündeki iki höyükten birinde kurtarma kazıları yapıldığını ve burada 12 bin 500 yıllık meskenlerin tespit edildiğini hatırlattı. Vadide çok sayıda doğal mağara bulunduğunu belirten Akdemir, "Ancak üst katmanları buzul oyuntuları olan bu vadide birçok da doğal mağara bulunmaktadır. Bu doğal mağaraların en az 4-5 tanesinin önünde kültür toprağı veya arkeolojik toprağı dediğimiz kalıntıları vardır. Şayet bunlar kazılırsa 10 bin senelik kültür varlıklarının olacağına kati gözüyle bakıyorum. Ambar Höyüğünden Gre Fıla kazıldı, 12 bin 500 senelik meskenler bulundu" dedi.
TETİS DENİZİ VE VADİNİN GELİŞİMİ
Vadinin oluşum sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Akdemir, Tetis Denizi tabanının yükselmesiyle iç göllerin meydana geldiğini belirterek, "Bu Ambar Vadisi'nin açılması da, Hani ilçesi civarında meydana gelen iç göllerden birinin taşması neticesinde oluştuğuna inanıyoruz. Vaktiyle Ambar Vadisi'nin şu an ki suları Kocaköy ve Yazıköy'ün kuzeyinden şimdiki Arkbaşı'ya doğru aktığını düşünüyoruz. Bilahare zamanla burayı aşmıştır. Buzul çağından sonra vadi derinleşmiştir. Bu da, son 1 milyon sene içinde olmuş bir hadisedir diye düşünüyorum. Tabii ki buna isabetli kararı jeologlar verir" ifadelerini kullandı.