Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Serra Bucak, Antalya’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) sırasında Mavi Bölge’de “Gastronomiden Küresel Eyleme” isimli oturuma katıldı. Bu etkinlikte sürdürülebilir gıda sistemleri, gastronomi kültürü ve iklim değişikliğiyle mücadele konusunda yerel yönetimlerin rolü gibi konular detaylı olarak ele alındı.
Yerel Yönetimlerin Rolü
Oturumda, Brüksel Ofisi Başkanı ve Küresel Kent Gıda Programı Başkanı Peter Defranceschi moderatörlük yaparken, Eşbaşkan Bucak’ın yanı sıra Gaziantep, Konya, Hatay ve Edirne büyükşehir belediyelerinin başkanları da konuşma yaptı. Bucak, konuşmasına Diyarbakır ve Mezopotamya’dan katılımcılara selam göndererek başladı. Onun ifade ettiğine göre, gastronomi kültürünün iklim değişikliğiyle mücadele ve sürdürülebilir gıda sistemleriyle harmanlanması, Türkiye’deki diğer şehirler için de örnek teşkil edebilir.
Gıda İnsani Bir Değerdir
Bucak, gıda israfıyla mücadelenin yoksulluk sorunundan ayrı düşünülemeyeceğini vurguladı. Yoksulluğun şehirlerde giderek derinleştiğini belirten Bucak, gıdanın sadece bir tüketim malzemesi olmadığını, toprağın, suyun ve çiftçinin emeğinin de bir parçası olduğunu dile getirdi. Diyarbakır’da gıdaya bu bütünsel perspektiften yaklaştıklarını söyleyen Bucak, gıdanın toplumsal yaşamın temeli olduğunu, bu bağlamda ekolojik bir mücadelenin şart olduğunu ekledi.
Tarımsal Miras ve Çayönü
Diyarbakır’ın tarihin en önemli tarımsal üretim merkezlerinden biri olduğuna işaret eden Bucak, Ergani bölgesindeki Çayönü’nün buğday, arpa ve nohut gibi ürünlerin ilk yetiştirildiği yerlerden biri olduğunu belirtti. Çayönü’nde tarımsal mirasın yanı sıra hayvanların evcilleştirilmesi, dokumacılık ve metal işçiliği gibi birçok kültürel değerlere de tanıklık eden eserlerin bulunduğunu vurguladı. Bucak, Diyarbakır gastronomisinin sadece yemek çeşitliliğiyle sınırlı olmadığını, bu kültürün daha derin bir mirasa dayandığını ifade etti.
Hevsel Bahçeleri’nin Önemi
Bucak, Hevsel Bahçeleri’nin kentin önemli bir mirası olduğunu ve bu alanın UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer aldığını belirtti. Dicle Nehri ile tarihi surlar arasında bulunan bu bahçelerde binlerce yıldır kentsel tarım yapıldığını hatırlatan Bucak, Büyükşehir Belediyesi’nin bu mirası koruma ve sürdürebilme çabalarına dikkat çekti. Hevsel’de yetişen bitki türlerinin korunması için üreticileri desteklediklerini ve üreticileri tüketicilerle buluşturacak pazar alanları oluşturmaya çalıştıklarını anlattı.
Diyarbakır’ın Doğal Tarım Uygulamaları
Eşbaşkan Bucak, Diyarbakır’ın doğal tarımsal yapısının önemli örneklerinden biri olan Boranhaneleri de gündeme getirdi. Dicle Nehri civarındaki bu yapılar, tarımsal üretimdeki döngüsel yaklaşımla geçmişten gelen bir kültürel miras sunuyor. Bu yapılar sayesinde kuş gübresi gibi doğal gübrelerin tarımsal üretimde kullanıldığına dikkat çekti. Bucak, Boranhanelerin korunmasına yönelik restorasyon çalışmalarının da yürütüldüğünün altını çizdi.
Agroekoloji İklim Okulu
Ayrıca Bucak, Büyükşehir Belediyesi’nin Agroekoloji İklim Okulu aracılığıyla geleneksel tarım yöntemlerini yeni nesillere aktarmayı hedeflediklerini belirtti. Bu program kapsamında, çeşitli eğitimlerden yaklaşık 2,500 kişinin yararlandığını ifade etti. Eğitimler, kreşten başlayarak üniversite düzeyine kadar geniş bir kitleye ulaşmayı amaçlıyor.
Kadın Üreticilerin Güçlendirilmesi
Diyarbakır’ın Birleşmiş Milletler Kadın Dostu Kentler Programı dahilinde yer aldığını hatırlatan Bucak, kadınların tarım ve üretim süreçlerindeki rolünün artırılması üzerine çalışmalar yürüttüklerini ifade etti. Ekonomik güçlendirme ve kırsal kalkınma projeleri aracılığıyla kadın kooperatifçiliğini geliştirme hedeflerinin olduğunu dile getirdi.
Tarihi Değirmenler İçin Yeniden Canlandırma Çalışmaları
Son olarak, Bucak, Dicle Üniversitesi ile birlikte, geçmişte kullanılan 28 değirmen ile su arklarının yeniden hayata kazandırılması için çalışmalar yürütüldüğünü söyledi. Su döngüsünün korunması ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanmasının iklim değişikliği bağlamında bir gereklilik olduğuna vurgu yaptı.
Döngüsel Ekonomi Uygulamaları
Son olarak, dikey tarım ve döngüsel ekonomi projelerine referans veren Bucak, kentteki işletmelerden bitkisel atık yağların toplandığına dikkat çekti. Toplanan yağların biyodizele dönüştürüldüğünü belirten Bucak, aynı zamanda atık yağ teslim eden işletmelere ödül verildiğini ifade etti. Bu uygulamaların, döngüsel ekonominin tarihsel ve kültürel bir yansıması olduğuna da dikkat çekti.
