Batman'ın Kozluk ilçesine bağlı Tuzlagözü ve Derince köylerinde yaşayan vatandaşlar, yüzyılı aşkın süredir devam eden geleneksel yöntemlerle dağların metrelerce altından tuz çıkararak geçimlerini sağlıyor. Bölge halkı için önemli bir ekonomik faaliyet olan bu çalışma, modern teknolojiden uzak, tamamen el emeği ve atalardan miras kalan tekniklerle yürütülüyor. Köylüler, günün ilk ışıklarıyla birlikte dağların derinliklerine inerek tuz damarlarına ulaşmak için oldukça zahmetli bir mesaiye başlıyor. Yerin metrelerce altında açılan galerilerde yürütülen bu zorlu çalışma, bölgenin doğal kaynaklarını sofralara taşıyan bir emek sürecini temsil ediyor.
Geleneksel yöntemlerle üretim süreci
Tuz madenine ulaşıldıktan sonra üretim süreci oldukça dikkat gerektiren aşamalardan oluşuyor. Köylüler, yerin altındaki tuz damarlarını eritmek için tatlı su kullanıyor. Hortumlar aracılığıyla yüzeye çekilen tuzlu su, ilk olarak dinlendirme havuzlarına aktarılıyor. Burada yaklaşık bir hafta bekletilen su, daha sonra ayrıştırma havuzlarına alınıyor. Güneşin ve sıcak havanın etkisiyle suyun buharlaşması sağlanıyor ve geriye saf tuz kalıyor. Havuzlarda biriken bu doğal tuzlar, köylüler tarafından küreklerle toplanarak çuvallara dolduruluyor. Bu süreç, hiçbir kimyasal işlem görmeden tamamen doğal yollarla gerçekleştiriliyor.
İpekyolu üzerinde satışa sunuluyor
Elde edilen doğal tuz, tarihi İpekyolu güzergahı üzerinde kurulan tezgahlarda satışa sunuluyor. Bölge halkının yoğun ilgi gösterdiği bu tuz, sadece yemeklerde değil, turşu, salça ve peynir yapımı gibi pek çok alanda kullanılıyor. Ayrıca hayvancılıkla uğraşan üreticiler de bu tuzu hayvanların ihtiyaçları için tercih ediyor. Köy sakinlerinden Mahmut Yüksel, bu işi atalarından öğrendiklerini ve yüzyılı aşkın süredir aynı yöntemle devam ettirdiklerini vurguluyor. Mehmet Raşit Yüksel ise üretilen tuzun bir kısmının yerel pazarda satıldığını, bir kısmının ise farklı şehirlere gönderilerek bölge ekonomisine katkı sağladığını ifade ediyor. Bu madenler, hem kültürel bir mirasın yaşatılmasına hem de köylülerin geçimini sağlamasına olanak tanıyor.
