Mardin'in Midyat ilçesinde çıkarılan ve beyaz altın olarak bilinen Katori taşı, fabrikalarda işlenerek Türkiye'nin yanı sıra Avrupa ve Arap ülkelerindeki yapılarda kullanılıyor. İlçede faaliyet gösteren yaklaşık 60 tesiste 3 bine yakın kişi geçimini bu sektörden sağlarken, geleneksel el işçiliği de büyük bir titizlikle yaşatılmaya devam ediyor. Midyat'taki ocaklardan bloklar halinde çıkarılan bu özel taş, fabrikalara getirilerek önce CNC tezgahlarda ebatlanıyor, ardından usta ellerde sanata dönüşüyor. Tarihi yapılarda kullanılan geleneksel motifler, taş ustalarının el emeğiyle taşlara işlenerek cami, kilise ve restorasyon projelerine estetik bir değer katıyor.
Teknoloji ve gelenek bir arada
Geçmişte sadece el keskisi ve çekiçle şekillendirilen taşlar, günümüzde teknolojik makineler sayesinde çok daha hızlı işlenebiliyor. Ancak ustalar, bu kadim zanaatın kaybolmaması adına geleneksel yöntemleri de üretim süreçlerinde aktif olarak kullanıyor. Taş işleme ustası ve işletme sahibi Abdulvahap Arbağ, Midyat taşının nefes alıp veren, sıcak ve soğuğa karşı direnç gösteren yapısı nedeniyle yoğun talep gördüğünü belirtiyor. Mezopotamya bölgesinin inşasında kullanılan bu taşın turizme ve ekonomiye büyük katkı sağladığını ifade eden Arbağ, teknolojiyi işlerine uyarladıklarını ancak el işçiliğini asla bırakmadıklarını vurguluyor. Gelecek kuşaklara bu zanaatı aktarmak için çocuklarını da sürece dahil eden ustalar, taşın tozunu yutturarak mesleğin devamlılığını sağlamayı hedefliyor.
Dünyaya yayılan bir zanaat
Midyat taşı, sadece bölgeyle sınırlı kalmayıp geniş bir coğrafyaya hitap eden dekoratif ve yapısal bir malzeme haline geldi. Taşlar; çeşmelerde, villalarda, köşklerde ve çeşitli binalarda kaplama malzemesi olarak kullanılıyor. Avrupa'da yaşayan vatandaşların talepleri doğrultusunda cami, kilise ve anıt projelerinde de Midyat taşının imzası bulunuyor. Aydın, Kuşadası, İzmir ve İstanbul gibi Türkiye'nin dört bir yanından gelen talepler, sektörün gücünü ortaya koyuyor. Taş işleme ustası Ömer Demir ise nakış işçiliğinin zorluklarına rağmen bu sanatı severek yaptıklarını belirtiyor. Taş üzerine çizilen motiflerin elle işlenmesi, makineleşmenin ötesinde bir ruh katıyor. CNC makinelerinin hızı ile el sanatının estetiğini birleştiren Midyatlı ustalar, bu kadim mirası geleceğe taşımak için büyük bir özveriyle çalışmaya devam ediyor.
