Yerel yönetimlerdeki eşbaşkanlık modeli, Sayıştay'ın yeni denetim raporuyla tekrar tartışma konusu oldu. Bu uygulama, özellikle Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi üzerinden değerlendirildi.
Sayıştay'ın Denetim Raporu
Sayıştay Başkanlığı, 2025 yılı için hazırladığı denetim raporunda Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nde uygulanan eşbaşkanlık uygulamasını ele aldı. Raporda, bu uygulamanın yasal dayanaktan yoksun olduğu belirtilerek dikkat çekti. Diğer Bulgular bölümünde, belediyenin sosyal medya hesapları, internet sitesi ve diğer duyuru platformlarında kullanılan eşbaşkanlık unvanlarının incelenmesi yapıldı. Eşbaşkanlık uygulaması, yerel yönetimlerin Anayasa'daki hükümleri çerçevesinde değerlendirilirken, seçimle kazanılan unvanın yalnızca belediye başkanlığı olduğu vurgulandı. Bu durum, siyasi partilerdeki eş genel başkanlık uygulamalarıyla karşılaştırıldığında, belediyelerde yasal bir düzenlemenin hiç olmadığına işaret etti.
İdarî Hiyerarşi ve İptal Gerekçeleri
Raporda, Diyarbakır 3. İdare Mahkemesi'nin ilçe belediye meclislerinin kabul ettiği Eş Başkanlar Çalışma Yönetmeliği ile ilgili iptal gerekçeleri de yer aldı. Bu iptallerin ardında yatan sebepler arasında, eşbaşkanlık uygulamasının idari hiyerarşiyi zedeleyebileceği ve yönetimin bütünlüğü ilkesiyle çatışabileceği öne sürüldü. Sayıştay, bu durumların dikkate alınarak eşbaşkanlık sisteminin sonlandırılması gerektiğini ifade etti. İlgili raporda, kadınların siyasi temsiline dair eşbaşkanlık sisteminin etkileri de araştırıldı. Kadınların liderliğinin güçlendirilmesinin yalnızca eşbaşkanlık üzerinden değil, bireysel olarak kadın belediye başkanlarıyla sağlanması gerektiği vurgulandı.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin Yanıtı
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Sayıştay'ın raporuna cevap vererek eşbaşkanlık uygulamasının, kadınların yerel yönetimlerdeki temsilini artırmayı, dezavantajlı grupların yönetime katılımını sağlamayı ve demokratik katılımı teşvik etmeyi amaçladığını belirtti. Belediyenin bu yönetim anlayışının, yerel seçim sürecinde halk tarafından desteklendiği ve seçmen iradesinin bu yönde oluştuğu kaydedildi. Böylelikle, eşbaşkanlık unvanının, toplumsal cinsiyet eşitliği ve katılımcı demokrasi anlayışının bir yansıması olduğu dile getirildi.
Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Mevzuat Uygulamaları
Belediye, eşbaşkanlık uygulamasının demokratik temsil açısından önemini vurgulayarak, yasal düzenlemelere tam uyum ile hareket ettiklerini ifade etti. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine riayet edildiğinin altı çizildi. Ayrıca, belediye başkanlığına dair yetki ve sorumlulukların mevcut yasal çerçeve doğrultusunda yürütülmeye devam etmesiyle ilgili bilgi verildi.
