Diyarbakır’ın tarihi ve kültürel kimliği açısından önemli bir yer olan Sur ilçesi, belirli bir etkinlikte ele alındı. Sur Belediyesi ile Komeleya Wêjekarên Kurd iş birliğiyle düzenlenen Sur’un Hafızası paneli, Çand Amed Kongre Merkezi’nde gerçekleştirildi. Bu etkinlikte, kentin çok dilli ve çok kültürlü yapısının korunmasının gerekliliği üzerinde duruldu.
Panele Katılan İsimler ve Amaçları
Panelde, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Emin Ay, Sur Belediyesi Eşbaşkanı Gulan Önkol, yazar Veysi Ülgen ve birçok yazar, şair ile edebiyatçı yer aldı. Etkinliğin amacı, Sur’un tarihi ve kültürel değerlerini tartışmak ve bu mirasın korunmasına dair fikirler geliştirmekti. Katılımcılar, Sur’un sadece bireysel olarak değil, toplumsal olarak da önemli bir kimliğe sahip olduğunu vurguladılar. Duygusal bir bağ kurarak, bu mirasın gelecek nesillere aktarılmasında herkesin üstüne düşen görevler olduğu konusunda fikir birliğine vardılar.
Sur’un Tarihi ve Kültürel Önemi
Panele katılan Eşbaşkan Emin Ay, Sur’un Diyarbakır’ın kalbi olduğunu belirtti. Tarihi ve kültürel zenginliklerin korunması gerektiğini ifade eden Ay, bu önemli mirasa sahip çıkmanın herkesin sorumluluğu olduğunu sözlerine ekledi. Sur’un, geçmişten beri farklı medeniyetler tarafından etkilenmiş kelm olduğunu dile getiren Ay, burada birçok dil ve kültürün izlerini bıraktığını belirtti. Ayrıca, “Biz Sur’a layık mıyız?” diyerek, kentin korunması üzerindeki bilinçlenmeye dikkat çekti.
Kültürel Yıkımın Boyutları
Eşbaşkan Ay, Sur’daki yıkımın sadece yapılarla sınırlı kalmadığını, bunun yanı sıra yüzlerce yıllık kültürel kimliğin, dilin ve toplumsal hafızanın da ağır bir tehdit altında olduğunu vurguladı. Sur’un tarih boyunca farklı halklar ve inançlar tarafından paylaşılan bir yaşam alanı olduğunu ifade eden Ay, bu konunun toplumsal dayanışmanın ve komünal yaşamın önemine işaret ettiğini belirtti. Kentsel yıkımın çok daha geniş bir perspektifle ele alınması gerektiğini ve bunun bir halkın tarihi, dili ve kültürü adına büyük kayıplara yol açtığını belirtti.
Ortak Yaşam Kültürü ve Kapsayıcılık
Panelde, ortak yaşam kültürünün önemine vurgu yapıldı. Eşbaşkan Ay, dar sokakların, taş evlerin ve özgün mimarinin bu ortak yaşam kültürünün temel unsurları olduğuna dikkat çekti. Sur’un, geçmişte Kürtler, Süryaniler, Ermeniler, Araplar ve Türkmenler gibi çeşitli topluluklara ev sahipliği yaptığını hatırlattı. Hiçbir inancın veya etnik kimliğin tekelinde olmayan bu mirasın, farklılıkların özgürce ve barış içinde bir arada yaşaması anlayışıyla korunması gerektiğini ifade etti.
Sur’un Geleceği ve Yerel Yönetimlerin Rolü
Eşbaşkan Ay, Sur’un yalnızca turistik bir alan olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, aynı zamanda dil, kültür, tarih ve yaşayan hafızasıyla bir bütün olarak ele alınması gerektiğini vurguladı. Yerel yönetimlerin bu bağlamda aktif rol almasının önemine değinerek, kadın ve gençlik komünlerinin de Sur’un geleceği ile ilgili çalışmalara dahil edilmesi gerektiğini belirtti. Ay, Sur’un Hevsel Bahçeleri ile birlikte büyük bir doğal ve kültürel zenginlik sunduğunu, ancak nüfusun yerinden edilmesiyle insan ve doğa arasındaki ilişkilerin zayıfladığını dile getirdi.
Yanık Şehir: Tarihi ve Kimliği
Paneldeki ilk konuşmayı yapan yazar Veysi Ülgen, Diyarbakır’ın tarih boyunca genellikle "Yanık Şehir" olarak anıldığını belirtti. Bunun nedeninin, şehrin oluşumunda kullanılan kırmızı ve siyah taşlar olduğunu açıkladı. Sur’un göç, zulüm ve baskılara rağmen çok kültürlü yapısını korumayı başardığını ifade eden Ülgen, 2015 yılında yaşanan çatışmaların şehre büyük zarar verdiğini belirtti. Yıkılan yapıların, Sur’un kültürel kimliğini yansıtmadığını dile getiren Ülgen, “Bu yanık şehir bizimdir, hepimizindir. Sorumluluğumuzu almak durumundayız” şeklinde bir çağrıda bulundu. Panel, Ülgen’in Sur üzerine yazdığı bir şiiri okumasıyla sona erdi.
