Diyarbakır'daki ekonomik sıkıntılar, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısında ele alındı. DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, Ticaret Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesi hakkında konuşarak şehirdeki esnafın içinde bulunduğu zor durumu gündeme getirdi. Eren, zincir marketlerin uyguladığı yüksek fiyat politikaları, kapalı sınır kapıları ve bölgesel eşitsizlikler gibi konulara dikkat çekti. Ayrıca Diyarbakır’ın köklü ticaret geçmişine işaret ederek, yerel pazarların da tarihsel önemine vurgu yaptı.
Diyarbakır'da İş Yerlerinin Kapanması
Diyarbakır Esnaf ve Sanatkârlar Odası'nın verilerine göre, 2026'nın ilk dokuz ayında 786 iş yerinin kapandığı ifade edildi. Bu yıl sonunda kapanan iş yeri sayısının 1.200'e ulaşacağı tahmin ediliyor. Eren, her gün üç iş yerinin kepenk kapattığını belirterek krizin büyüklüğüne dikkat çekti. Bu durumu, son on yılda Diyarbakır Bakkallar Odası'na üye sayısının 5 binden 2 bin 200'e düşmesiyle destekledi. Küçük esnafın zincir marketler karşısında yeterince korunamadığını vurgulayan Eren, bu durumun bölgede hem ticaret hem de sosyal yaşam üzerinde olumsuz etkiler yarattığını ifade etti.
Fiyat Makası Sorunu
Eren, Ticaret Bakanlığı'nın nisan ayında yapmış olduğu fiyat denetimlerine atıfta bulunarak, Diyarbakır'da bazı zincir marketlerin fiyatları nasıl şişirdiğini açıkladı. Örneğin, bir zincir marketin 20 liraya aldığı biberi 250 liraya satması gibi çarpıcı örneklerle bu durumun sürdürülebilir olmadığını dile getirdi. Ayrıca Konya'dan 5 liraya alınan bir salatalığın Diyarbakır'da 80 liraya satıldığını ve Adana'dan gelen kapya biberin fiyatının 200 liraya ulaştığını belirtti. Eren, bu aşırı fiyat farkının üreticiyi ve tüketiciyi olumsuz etkilediğini ifade ederek, denetimlerin caydırıcı olmadığı ve kamuoyuyla sonuçlarının paylaşılması gerektiğini vurguladı.
Kredi Yükü ve Faiz Oranları
Esnafın yaşadığı maddi sıkıntılardan bir başka önemli sebep ise yüksek kredi ve banka komisyonları. Eren, borçlu esnafa uygulanan yüksek faizlerin düzeltilmesi gerektiğine dikkat çekti. "En zor durumdaki esnafa en pahalı kredi veriliyor" şeklindeki açıklamasıyla, esnafın desteklenmesi gereken bir grup olduğunu ifade etti. Bu sorunların çözülmediği takdirde bölgedeki ticaretin daha da kötüleşeceğini dile getiren Eren, özellikle küçük işletmelerin büyük mağazalar karşısında dayanacak gücünün kalmadığını ifade etti.
Diyarbakır'ın İhracat Sorunları
Diyarbakır'ın ihracat potansiyelinin, kapalı olan sınır kapıları ve yetersiz ulaşım altyapısı yüzünden kullanılmadığını belirten Eren, bölge üzerindeki ekonomik baskının arttığını söyledi. Türkiye'nin Suriye'ye olan ihracatının yılın ilk çeyreğinde %24 artmasına karşın Diyarbakır'ın bunun tersine %36'lık bir gerileme yaşadığına dikkat çekti. İlk dokuz ayda Türkiye'nin toplam ihracatındaki %5'lik artışa karşın Diyarbakır'ın %19,5 oranında kayıpla karşılaştığını belirtti. Eren, bu duruma son vermek için Nusaybin ve diğer sınır kapılarının açılmasını talep etti. Diyarbakırlı üreticilerin, Suriye'ye mal gönderebilmek için uzun mesafeleri katetmek zorunda kaldığını vurguladı.
Bölgesel Kalkınma Politikalarının Yetersizliği
Eren, bölgesel kalkınmanın yetersizliği konusunda eleştirilerde bulundu. Kürt Çalışmaları Merkezi'nin raporuna atıfta bulunarak, yoksulluk ve sosyoekonomik gelişmişlik konusunda ciddi sorunlar yaşandığını belirtti. 2017'de en alt sosyoekonomik gelişmişlik seviyesindeki 16 Kürt ilinin, 2025 yılına kadar hala aynı durumla karşılaştığını belirterek, bu durumun acı bir tablo olduğunu ifade etti. Kamu yatırımlarının artırılması ve ulaşım politikalarının gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi. Bunun yanı sıra, tüketici hakem heyetlerinin yetkilerinin kısıtlanmasının kırsal bölgelerde sorun yaratabileceğinin altını çizdi.
Bakanlığa Yönelik Talepler
Eren, Bakanlığa yönelik çözüm önerilerini de sıraladı. Zincir marketlerin ceza sisteminin geliştirilmesi, tarladan rafa kadar fiyatların şeffaf bir şekilde izlenmesi ve kadın kooperatiflerine destek verilmesi gibi konuların hayata geçirilmesini istedi. Ayrıca Diyarbakır'daki esnafın borç yükünün hafifletilmesi ve hızlı tren projelerine dahil edilmesi gerektiğini belirtti. Esnafın ve üreticinin kaynaşmasını sağlayacak bir barışın, ekonomik temellerinin atılması gerektiğini söyleyerek, Diyarbakır’ın ekonomik refahı için gerekli adımların bir an önce atılmasını talep etti.
