Batman'ın Sason ilçesindeki ormanlık alanlarda kendiliğinden yetişen menengiçler, sonbahar mevsiminin gelmesiyle birlikte köylülerin en önemli geçim kaynaklarından biri haline geldi. Bölge halkı, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte ormanlara giderek doğal yollarla yetişen bu meyveleri büyük bir titizlikle topluyor. Toplanan menengiçler, evlerde çeşitli işlemlerden geçirilerek kahve, kışlık çerez ve doğal sabun gibi farklı ürünlere dönüştürülüyor. Özellikle menengiçten üretilen doğal sabunlar, yoğun ilgi görerek 750 lira gibi bir fiyatla alıcı buluyor. Bu geleneksel üretim süreci, hem bölge kültürünü yaşatıyor hem de aile ekonomisine ciddi bir destek sağlıyor.
Doğadan sofraya uzanan zahmetli süreç
Köylüler, ormandan topladıkları menengiçleri evlerine getirdikten sonra ilk olarak yıkama işleminden geçiriyor. Ardından kabuklarından ayrılan meyveler, kurumaya bırakılarak işlenmeye hazır hale getiriliyor. Kurutma işleminin ardından meyvelerin bir kısmı ezilerek geleneksel yöntemlerle kahve yapımında kullanılıyor. Olgunlaşan meyvelerin diğer bir bölümü ise tuzla kavrularak yörede çitlembik adıyla bilinen ve kış akşamlarının vazgeçilmezi olan lezzetli bir çereze dönüşüyor. Kırmızı renkte toplanan menengiçler ise büyük kazanlarda yaklaşık iki gün boyunca kaynatılarak tamamen doğal içerikli sabunlar üretiliyor. Bu sabunlar, hem bölge halkının kişisel ihtiyaçlarını karşılıyor hem de pazarda satılarak aile bütçesine ek gelir sağlıyor.
Ekonomik katkı ve geleneksel üretim
Bölge sakinlerinden İsmet Çelik, menengiçin kendileri için vazgeçilmez bir gelir kaynağı olduğunu vurguluyor. Ekim ayında başlayan olgunlaşma dönemiyle birlikte ormanlara akın ettiklerini belirten Çelik, topladıkları ürünleri nasıl değerlendirdiklerini şu sözlerle anlatıyor: "Ekim ayında olgunlaşan menengiçleri ormandan topluyoruz. Eve getirdiğimiz ürünleri yıkıyor ve kabuklarından ayırıp kurumaya bırakıyoruz. Kuruyan menengiçlerin bir kısmını ezerek kahvesini yapıyoruz. Tam olgunlaşanların bir bölümünü de tuzla kavurarak çitlembik haline getiriyor ve kışın uzun akşamlarında çerez olarak tüketiyoruz. İhtiyacımızdan fazla olan menengiçleri ise satarak geçimimizi sağlıyoruz." Bu geleneksel yöntemler, Sason kırsalında yaşayan vatandaşlar için hem doğayla iç içe bir yaşam sürmelerini sağlıyor hem de yerel ekonominin canlanmasına katkıda bulunuyor.
