Batman’ın Gercüş ilçesine bağlı Gönüllü köyünde, coğrafi işaret tescilli organik pirincin hasat dönemi büyük bir emekle başladı. Arazilerin sarp ve engebeli yapısı nedeniyle modern tarım makinelerinin giremediği tarlalarda, köylüler asırlardır süregelen geleneksel yöntemleri kullanmaya devam ediyor. Bu özel pirinç üretimi, bölge halkı için sadece bir geçim kaynağı değil, aynı zamanda köklü bir dayanışma kültürünün de en önemli parçası olma özelliğini taşıyor.
İmece usulüyle süren zorlu mesai
Köylüler, dedelerinden miras kalan imece usulünü günümüzde de büyük bir titizlikle sürdürüyor. Her gün bir üreticinin tarlasında bir araya gelen köylüler, ekimden bakıma ve hasada kadar tüm zorlu süreçleri el birliğiyle aşıyor. Suyun bol olduğu verimli topraklarda yetişen organik pirinçler, üreticiler tarafından tek tek oraklarla biçiliyor. Tarlalarda yürütülen bu zorlu mesai, söylenen Türkçe ve Kürtçe şarkılarla neşeli bir atmosfere dönüşüyor. Köylüler, yorucu çalışma saatlerini türküler eşliğinde renklendirerek dayanışmanın gücünü ortaya koyuyor.
Zorlu coğrafyada geleneksel taşıma
Coğrafi şartların engebeli olması nedeniyle toplanan çeltikler, motorlu araçların ulaşamadığı alanlardan at ve eşek sırtında güvenli bölgelere taşınıyor. Harman alanına getirilen çeltiklerin üzerinden önce traktörle geçilerek sap ve tanelerin gevşemesi sağlanıyor. Ardından el emeği ve oraklarla pirinçler saplarından özenle ayrıştırılıyor. Ayrılan pirinçler, kurutulmak üzere evlerin damlarına seriliyor. Güneş altında kurutulan ürünler, rüzgar yardımıyla savrularak samanından ve tozundan arındırılıyor. Son aşamada ise tarihi değirmenlerde kabuklarından ayıklanan tamamen doğal pirinç, sofralara ulaşmaya hazır hale geliyor.
Üreticilerin gözünden pirinç süreci
Çiftçi Mahmut Kavak, tarlaların önce su verilerek çamurlaştırıldığını, ardından traktörle sürülüp ekime hazır hale getirildiğini belirtiyor. Kavak, bu pirincin dünyada eşi benzeri olmayan, tamamen organik ve çok lezzetli bir ürün olduğunu vurguluyor. Mehmet Kavak ise sürecin bahar aylarında tarlaların çapalanması ve temizlenmesiyle başladığını ifade ediyor. Sonbahara kadar devam eden bu süreçte, pirincin haftalık ve dönemsel bakımlarının büyük bir özenle yapıldığını dile getiriyor. Köylülerin bu özverili çalışması, bölgedeki tarımsal mirasın korunmasına da büyük katkı sağlıyor.
