Van'ın Gevaş ilçesinde yaklaşık 2 bin rakımlı Artos Dağı eteklerinde giydikleri pembe arıcı kıyafetleriyle, geleneksel yöntemlerle kara kovan balı üreten kadın arıcılar, havaların soğumasıyla birlikte ilkbaharda yaylalara bıraktıkları sepet kovanlarında hasada başladı. Bölgede verilen destekler, arıcılıkta kadınların sayısını her geçen yıl artırırken kent genelinde 2020 yılında 79 olan kadın arıcı sayısı, 2026 yılında 157'ye yükseldi. Gevaş ilçesinde üretim yapan Artos Kadın Kooperatifi Başkanı Songül Güleç, 3'üncü nesil olarak arıcılık yaptıklarını belirterek, sağlanan desteklerin kadınların üretime katılmasında önemli rol oynadığını söyledi. Yüksek rakımlı yaylaları ve zengin bitki örtüsüyle arıcılık için önemli bir yere sahip Van ve çevresinde, Türkiye’de üretilen en değerli ballardan biri kabul edilen kara kovan balının hasadı başladı. Kentte son yıllarda uygulanan destek projeleriyle birlikte kadın ve gençlerin sektöre katılımı da artıyor. ‘Pembe Maskeli Arıcılar Organik Bal Üretiyor’ projesinden faydalanan Gevaş ilçesindeki Artos Kadın Kooperatifi üyeleri ilkbaharda yaylalara bıraktıkları söğüt dallarından örülerek çevresi çamurla kapatılan geleneksel sepet kovanların hasadını gerçekleştiriyor. Kadın arıcılar, suni petek kullanmadan, arıların kendi ördüğü peteklerde kara kovan balı üretiyor.
Üçüncü nesil arıcılığa kadın eli değdi
Artos Kadın Kooperatifi Başkanı Songül Güleç, 3’üncü nesil olarak arıcılık yaptıklarını belirterek, 7 kadın ortakla başladıkları üretime bugün 10 kadın ortakla devam ettiklerini söyledi. ‘Pembe Maskeli Arıcılar’ olarak kara kovan balının yanı sıra süzme bal, arı ekmeği, polen, propolis ve arı sütü de ürettiklerini belirten Güleç, kadınların arıcılığa ilgisinin son yıllarda arttığını söyledi. Güleç, 2022 yılında biz arıcılığa başladık. Şu an görüyoruz ki etrafımızda birçok kadın heveslenerek biz de arıcılık yapmak istiyoruz diyorlar. Bu bizi çok mutlu ediyor dedi.
Bölgedeki yağışlar arıcıların yüzünü güldürdü
Güleç, bölgedeki bitki çeşitliliğinin arıcılık açısından önemli olduğunu belirterek, bu yıl ülke genelinde yağışların artmasının da bal verimine önemli katkı sunduğunu söyledi. Güleç, bu yıl bölge çok yağış aldı. Yağış olunca bu yıl bal hasadımız çok iyiydi. Bu yılki verim geçen yıllara göre yağışlardan dolayı çok çok iyiydi ve verim iyi olunca çok mutlu olduk. Bu yıl arıcıların yüzü güldü diyebiliriz diye konuştu. Arıcılığa devlet destekleriyle başladıklarını ifade eden Güleç, sağlanan desteklerin kadınların üretime katılmasında önemli rol oynadığını söyledi. Güleç, biz bu arıcılık sektörüne başlarken devlet destekleriyle başladık ve birçok destek aldık. Destekle yürümeye başladık. Ama şu aşamada artık arıcılık yapıyoruz, kendi ayağımız üzerinde, aldığımız desteklerle yola devam ediyoruz. Tarım Bakanlığı tarafından bu işi isteyenlere yönelik arılı kovan projesi de bence çok etkili oldu. Kadınlar arı sahibi olunca bu işe daha hevesle başladılar ifadelerini kullandı. Üretimde en önemli sorunlarının pazar ağı olduğunu belirten Güleç, ürünlerin daha geniş kitlelere ulaştırılması konusunda destek beklediklerini söyledi.
Kadın arıcı sayısı her yıl artıyor
Van’da uygulanan destek projeleri, kadınların arıcılığa katılımına da yansıdı. Verilere göre kentte 2020 yılında 79 olan kadın arıcı sayısı, 2026 yılında 157’ye yükseldi. Kent genelindeki toplam arıcı sayısı da 2020’de 756 iken, 2026’da yaklaşık 1100’e yükseldi. Van Valiliği, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Büyükşehir Belediyesi iş birliğinde yürütülen ‘Arılı Kovan Projesi’ kapsamında bu yıl başta kadın ve genç çiftçiler olmak üzere 150 üreticiye 20’şer adet olmak üzere toplam 3 bin arılı kovan dağıtıldı. Üreticilerden gelen talep üzerine gelecek yılın ilkbaharında 10 bin arılı kovanın daha dağıtılması planlandı. Projeyle kırsal ekonominin güçlendirilmesi, üreticilerin gelir kaynaklarının artırılması ve özellikle kadın ile gençlerin arıcılık sektörüne kazandırılması hedefleniyor. Ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından Gevaş’taki arıcıların üretim kapasitesini artırmak amacıyla hazırlanan ‘Arıcılık Malzemeleri Projesi’nin de kabul edildiği ve uygulama çalışmalarının başlatıldığı belirtildi.
