Van’da 60 yaşındaki İzzettin Şahin, unutulmaya yüz tutan kalaycılık mesleğini 25 yıldır büyük bir özveriyle yaşatmaya çalışıyor.
Gelişen teknoloji ve değişen mutfak alışkanlıkları, bir zamanların vazgeçilmezi olan bakır kapların yerini çelik ve teflon ürünlere bırakmasına neden oldu. Bu durum kalaycılık mesleğini de yok olma noktasına getirdi. Şahin, tüm zorluklara rağmen atölyesinde bakırları yeniden hayata döndürüyor.
Mesleği deneme yanılma ile öğrendi
Şahin, mesleğe başlama hikayesini şöyle anlattı: “Kalaycımız vardı, Allah rahmet eylesin. Bakırları ona götürüyordum. Hem minnet ediyordu hem de parasını alıyordu. Ben de kızdım ve kendim bu işe başladım. Bir tavayı belki 50 kere deneme-yanılma yöntemiyle yaptım, ta ki başarıncaya kadar.”
Usta, işin zorluğuna dikkat çekerek “Herkesin yapabileceği bir iş değil, herkes bu işi yapamaz. Hem sıkıntılı hem de zor bir meslek. Yaparken kolumu ve elimi birçok yerinden yaktım, yaralandım” dedi.
Kalaysız bakır sağlık için tehlike oluşturuyor
Kalaylanmamış bakırın insan sağlığı için ciddi riskler taşıdığını vurgulayan Şahin, kalaylı bakırın ise hem sağlıklı hem de lezzetli olduğunu söyledi. Şahin, “Kalay yapılmamış bakır tehlikelidir tabii, insanı zehirleyebilir. Ama kalaylı bakırın tadı da başkadır. Gerek yemeği gerekse çayı çok güzel olur” diye konuştu.
Kalaylı bakırın çok fazla ısı gerektirmediğini de belirten usta, “Şimdi bu tabağın altına bir tane çakmak yak, her tarafı aynı ısıyı alır. Ama çelik öyle değil” ifadelerini kullandı.
Bir tabağın kalaylanması 15 dakika sürüyor
Şahin, bakır kapların kalaylanmadan önce zahmetli bir temizlik sürecinden geçtiğini anlattı. Eskimiş, kirli veya yağlı bakırların özel bir ilaca konulduğunu ve birkaç saat bekletildiğini söyleyen Şahin, ardından tel fırçayla temizlik yapıldığını belirtti.
İşlemin son aşamasında kalaylama yapıldığını aktaran Şahin, “Normalde bir tabak yaklaşık 15 dakikamızı alıyor” dedi. Mesleğe yeni çırakların yetişmediğinden yakınan usta, “Çıraklar da dayanmıyor. Kapıdan bakıp geri dönüyor” diyerek mesleğin geleceğiyle ilgili endişesini dile getirdi.
