Van'ın Başkale ilçesinde bulunan ve Denizli'deki Pamukkale'ye benzerliğiyle dikkat çeken Dereiçi travertenleri, gün geçtikçe eski canlılığını kaybediyor. Yıllarca güvenlik endişeleri nedeniyle kaderine terk edilen ve yeterince tanınmayan bu doğa harikası, günümüzde ise su kaynaklarının azalması ve yer değiştirmesi nedeniyle kuruma tehlikesiyle karşı karşıya. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çetin Yeşilova, bölgede yürüttüğü incelemeler sonucunda travertenlerin büyük bir kısmının pasif duruma geçtiğini vurguladı.
Su akışı kesilince aşınma başladı
Doç. Dr. Yeşilova, kaynaklardaki suyun azalmasıyla birlikte çatlakların tıkandığını ve suyun yüzeye çıkışının engellendiğini belirtti. Bu durumun yeni traverten oluşumlarını durdurduğunu ifade eden Yeşilova, "Su çıkamadığı için yeni oluşumlar gerçekleşmiyor. Bunun sonucunda aşınma süreçleri başlıyor. Gördüğümüz gibi travertenler ufalanıyor, parçalanıyor ve ayrışıyor" dedi.
Karstik boşluklar risk oluşturuyor
Bölgedeki bir diğer kritik sorunun karstik boşluklar olduğunu belirten Doç. Dr. Yeşilova, bu boşlukların zamanla çökmelere ve dolin benzeri yapıların oluşmasına yol açtığını kaydetti. Üniversite bünyesinde başlatılan yüksek lisans tez projesiyle bu riskli alanların sismik çalışmalarla tespit edilmesi hedefleniyor. Çalışmanın temel amacının, tehlikeli bölümlerin belirlenerek insan erişimine kapatılması ve risklerin bilimsel verilerle ortaya konulması olduğu ifade edildi.
Canlandırma için sondaj önerisi
Travertenlerin yeniden eski ihtişamına kavuşması için su kaynaklarının özelliklerinin detaylıca araştırılması gerektiğini söyleyen Doç. Dr. Yeşilova, "Suyun kalitesi ve kalsiyum karbonat çökelme indisleri gibi problemleri çözdükten sonra sondaj yapılarak suyun yüzeye çıkarılması ve travertenlerin üzerine verilmesi gerekiyor. Bu süreçte insan etkileşimini minimumda tutmalıyız. Onlarca yılda oluşan ince bir tabaka, bir ayak darbesiyle yok olabiliyor" uyarısında bulundu. Doç. Dr. Yeşilova, bölgenin sadece koruma altına alınmasının yeterli olmadığını, aktif bir canlandırma çalışması yapılmadığı takdirde travertenlerin tamamen yok olacağını sözlerine ekledi.
