Şanlıurfa'da geleneksel marangozluk mesleğini sürdüren ustalar, seri üretim ve teknolojik gelişmelere rağmen el emeği ürünler üretmeye devam ediyor. Ekmek tahtaları, oklavalar, süs eşyaları, tahta beşikler ve çeyiz sandıkları gibi pek çok ürünü büyük bir titizlikle hazırlayan zanaatkarlar, mesleğin gelecek kuşaklara aktarılmasında çırak yetişmemesinin en büyük engel olduğunu vurguluyor. İlginin hala devam etmesine rağmen, geleneksel yöntemlerle çalışan ustalar mesleğin zamanla yok olmasından derin bir endişe duyuyor.
Teknolojinin gölgesinde el emeği mücadelesi
Çin'in geliştirdiği teknolojik imkanlarla insan gücüne olan ihtiyacın azaldığına dikkat çeken çarşı ustalarından Bedih Karataş, 1976 yılından beri bu çarşıda çalıştığını belirtiyor. Karataş, 56 yılı aşkın süredir devam ettirdiği mesleğinde, çarşının tarihi dokusuna uygun olarak tamamen el işi ürünler ortaya koyduğunu ifade ediyor. Bugüne kadar işlerini başarıyla sürdürdüklerini ancak fabrikalaşmanın ve teknolojinin gelişmesiyle el işçiliğinin geri planda kaldığını dile getiren Karataş, Çin'in üretim süreçlerini insana ihtiyaç kalmayacak noktaya getirdiğini savunuyor. Bu durumun işlerini gün geçtikçe azalttığını belirten usta, kendi güçleri yettiğince üretmeye ve mesleği yaşatmaya devam edeceklerini vurguluyor.
Çırak yetişmiyor ama ilgi sürüyor
Marangoz ustalarından Mehmet Aleş, ekmek tahtası, merdane ve el yapımı çerezlik tabakları gibi ürünlere odaklandıklarını belirtiyor. Günümüzde eskisi gibi çırak yetişmediğini kabul eden Aleş, buna rağmen el yapımı ürünlerin hala rağbet gördüğünü ve bu durumdan memnun olduklarını ifade ediyor. Bir diğer usta Ahmet Demir ise mesleğin tozlu ve dumanlı yapısına rağmen kendileri için oldukça eğlenceli geçtiğini söylüyor. Kıyma tahtası, kürsü ve çocuk beşiği gibi ürünleri büyük bir zevkle yaptıklarını belirten Demir, müşterilerin taleplerine göre özel üretimler gerçekleştirdiklerini ekliyor. Ustalar, mesleğin tozlu yollarında alın teri dökmeye devam ederken, geleneksel marangozluğun kültürel bir miras olarak korunması gerektiğinin altını çiziyor.
