HÜRMÜZ BOĞAZI'NA ÇÖZÜM

ABD eski Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılması için 8 Nisan’a kadar süre vermişti. Pakistan’ın devreye girmesiyle birlikte boğazın yeniden gemi trafiğine açılması için somut adımlar atılıyor. Planın bugün yürürlüğe girmesi bekleniyor.

45 GÜNLÜK ATEŞKES

Taslak metne göre ilk aşamada acil bir ateşkes ilan edilecek. Ardından taraflar kalıcı barış için müzakere masasına oturacak. Ateşkes süresi 45 gün olarak öngörülüyor. Bu süre zarfında boğazın güvenli işleyişi için teknik ekipler çalışacak.

PAKİSTAN ARABULUCULUKTA TEK KANAL

Daha önce de benzer krizlerde devreye giren İslamabad yönetimi, bu kez de resmi iletişim kanalı olarak görülüyor. Planın dijital ortamda iyi niyet muhtırası şeklinde imzalanması hedefleniyor. Bölgesel arabulucular, 45 günlük ateşkesin ardından kalıcı bir savaşı durdurma kararının çıkacağını umuyor.

Depremin merkezi Badahşan

Alman Yer Bilimleri Araştırma Merkezi (GFZ), depremin merkez üssünün Afganistan’ın kuzeydoğusundaki Badahşan vilayetine bağlı Curm ilçesi olduğunu açıkladı. Depremin geniş bir coğrafyada hissedildiği belirtildi.

Kabil’de bina çöktü

Yerel yetkililer, sarsıntının etkisiyle başkent Kabil’de bir evin çöktüğünü ve bu olayda 8 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.

Çalışmalar sürüyor

Depremin ardından bölgede arama kurtarma ve hasar tespit çalışmaları başlatıldı. Yetkililer, olası yeni risklere karşı ekiplerin teyakkuz halinde olduğunu bildirdi.

Geniş alanda hissedildi

Deprem, sadece merkez üssünde değil, ülkenin birçok noktasında hissedildi. Vatandaşlar kısa süreli panik yaşarken, bazı bölgelerde hasar oluştuğu bildirildi.

EN GÜÇLÜ BİÇİMDE RED

Ortak bildiride, Müslümanların Mescid-i Aksa/Harem-i Şerif’e girişinin engellenmesi şiddetle kınandı. Ayrıca Kudüs Latin Patriği ve Kutsal Topraklar Muhafızı’nın Palmiye Pazarı Ayini için Kutsal Kabir Kilisesi’ne alınmaması da tepki çekti. Bakanlar, hem Müslümanlara hem de Hristiyanlara uygulanan ibadet baskılarını “en güçlü biçimde” reddettiklerini vurguladı.

İMZA ATAN ÜLKELER

Açıklamayı imzalayan ülkeler şöyle: Türkiye Cumhuriyeti, Mısır Arap Cumhuriyeti, Ürdün Haşimi Krallığı, Endonezya Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti, Katar Devleti, Suudi Arabistan Krallığı ve Birleşik Arap Emirlikleri.

GERGİNLİK ARTTI

İsrail güçlerinin son günlerde uyguladığı erişim engelleri ve ayin yasakları bölgede gerginliği artırdı. Sekiz ülkenin ortak tavrı, uluslararası kamuoyunda yankı buldu. Açıklamada, kutsal mekanlardaki statükoya saygı duyulması çağrısı da yer aldı.

KARA HAREKATINA GEREK YOK

Rubio, "Amerikan ordusu, İran topraklarına kara birliği göndermeden de stratejik hedeflerini gerçekleştirebilecek güçtedir" dedi. Operasyonun lojistik boyutuna ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Rubio, ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon), Ukrayna'da bulunan silah ve mühimmat stoklarını Ortadoğu'ya nakletmeye hazır olduğunu açıkladı.

"HENÜZ CEVAP ALAMADIK"

İran'ın Hürmüz Boğazı'nda ücretli geçiş sistemi kurma ihtimaline de değinen Rubio, bunun "yasa dışı ve kabul edilemez" olduğunu belirterek, "Bu sadece yasa dışı değil, aynı zamanda kabul edilemez ve dünya için tehlikeli" ifadelerini kullandı. İran'ın "15 maddelik plan"a yanıt verip vermediğine ilişkin soruya ise Rubio, "henüz (cevap) almadıklarını" söyledi. Filistinlilere yönelik şiddete ilişkin soruya ise "Evet, bu konuda endişeliyiz ve bunu dile getirdik" yanıtını verdi. ABD-İsrail saldırılarında eski İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği belirtildi.

İLK AŞAMA GEÇİCİ ATEŞKES

Planın ilk aşamasında, tarafların müzakere yürütebilmesi için bir aylık geçici ateşkes ilan edilmesi şart koşuluyor. Teklifin en kritik başlıklarından biri İran'ın nükleer faaliyetlerine yönelik. İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurması ve elindeki zenginleştirilmiş materyalleri güvenilir bir üçüncü tarafa devretmesi talep ediliyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI ŞARTI

Planın bir diğer önemli maddesi Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin güvenli ve kesintisiz sürdürülmesi. İran'ın saldırılara misilleme olarak kapattığı stratejik geçidi yeniden uluslararası ulaşıma açması bekleniyor. Bu şartların yerine getirilmesi halinde ABD yönetimi, İran'a yönelik tüm ekonomik yaptırımları kaldırmayı taahhüt ediyor.

NÜKLEER DESTEK ÖNERİSİ

Habere göre planın dikkat çeken yönlerinden biri de İran'da rejim değişikliğine yönelik herhangi bir maddenin bulunmaması. ABD'nin ayrıca, Buşehr Nükleer Santrali kapsamında Tahran'ın sivil nükleer programına destek vermeyi teklif ettiği belirtiliyor.

FARKLI İSMİ İSTEDİLER

Diplomatik süreçte dikkat çeken bir diğer gelişme ise müzakere heyetlerine yönelik itirazlar. CNN'in haberine göre İran yönetimi, daha önce görüşmelere katılan Jared Kushner ve Steve Witkoff ile yeniden masaya oturmak istemediğini bildirdi. Tahran'ın, görüşmeleri doğrudan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile yürütmek istediği iddia edildi.

Birol, mevcut krizin etkilerinin 1970’lerdeki petrol şokları ile Rusya-Ukrayna savaşı sırasında yaşanan enerji krizinin toplamından daha ağır olabileceğini ifade etti. “Bu kriz bu yönde devam ederse hiçbir ülke etkilerinden muaf olmayacak” dedi.

GENİŞ ÇAPLI ETKİ RİSKİ

IEA Başkanı, petrokimya ürünleri, gübre, kükürt ve helyum gibi küresel ekonomi için kritik ürünlerin ticaretinde ciddi kesintiler yaşandığını söyledi. Bu durumun, üretim ve sanayi zincirlerinde geniş çaplı etkiler yaratabileceği uyarısında bulundu.

PİYASAYI ANALİZ EDECEĞİZ

Savaşın sürmesiyle petrol fiyatları yükselmeye devam etti. ABD tipi ham petrolün varil fiyatı 100 doların üzerine çıkarken, Brent petrol 113 dolar seviyesinde işlem gördü.

Birol, Avrupa ve Asya’daki hükümetlerle stratejik petrol rezervlerinin piyasaya sürülmesi seçeneğini görüştüklerini belirterek, “Gerekirse yaparız ancak piyasayı analiz ederek karar vereceğiz” dedi.

MİSİLLEME TEHDİDİ

28 Şubat’ta başlayan çatışmalar devam ederken, İsrail’in Tahran’a yönelik yeni saldırılar düzenlediği, İran’ın ise ABD’nin olası enerji altyapısı saldırılarına bölge genelinde misilleme tehdidinde bulunduğu bildirildi.

ABD Başkanı Donald Trump da İran’a Hürmüz Boğazı’nı tüm gemilere açması için süre tanımış, aksi halde İran’ın enerji santrallerini hedef alacaklarını açıklamıştı.

YAKIN ZAMANDA ÖNGÖRÜLMÜYOR

Yetkili, düşmanın hava savunma altyapısının imha edilmesinin ardından İran'ın söz konusu hava sahası üzerinde tam kontrol sağladığını ifade etti. Bu askeri kontrolle birlikte yakın zamanda bir ateşkes öngörülmediği de vurgulandı.

İRAN ŞARTLARINI SIRALADI

Savaşın sona ermesi için belirlenen şartlar şöyle sıralandı:

· Savaşın tekrarlanmamasının garanti edilmesi

· ABD'nin bölgedeki askeri üslerinin kapatılması

· Saldırganlığın püskürtülmesi ve İran'a tazminat ödenmesi

· Bölgesel tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi

· Hürmüz Boğazı için yeni bir hukuki rejim uygulanması

· Anti-İran medya unsurlarının yargılanması ve iadesi

Yetkili, bazı bölgesel tarafların ve arabulucuların Tahran'a savaşın durdurulmasına yönelik öneriler sunduğunu, ancak İran'ın ciddiye alınması gereken bu şartları belirlediğini kaydetti. Ayrıca ABD ve İsrail'e Trump'a tarihi bir ders verilene kadar yaptırım politikasının sürdürüleceği ifade edildi.

YÜZDE 30'LUK ARTIŞ

Rudaw'ın haberine göre, Hürmüz Boğazı'na yönelik tehditler Mersin Limanı'ndaki ticari hareketliliği yüzde 20 ila 30 oranında artırdı. Ortadoğu, Avrupa ve Asya arasında köprü konumunda bulunan liman, bölgedeki ticaretin yeniden şekillenmesinde kilit rol oynuyor.

KAPASİTE ARTIRILDI

Mersin Serbest Bölge Kurucu ve İşleticisi AŞ Genel Müdürü Edvar Mum, Mersin'in stratejik konumu ve lojistik yollarla olan bağlantısının gelecekte ticaret hacmini daha da artıracağını belirtti. Interline Lojistik Şirketi'nin sahibi Mehmet Emin Ecevit ise bu yıl Mersin Limanı'nın kapasitesinin yüzde 30 ila 35 oranında artırıldığını, rıhtım sayısının 21'e çıktığını açıkladı.

GELECEK İÇİN UMUT VERİCİ

Yetkililer, Irak, İran ve diğer ülkelerden gelecek yüklerin tamamını karşılayabilecek kapasiteye ulaştıklarını vurguladı. Savaşın uzaması halinde Mersin Limanı'nın bölgesel ticaretteki öneminin daha da artacağı ifade ediliyor.

İran’dan Netanyahu açıklaması

İran Devrim Muhafızlarına bağlı Hatemül Enbiya Merkez Karargâhı Sözcüsü Albay İbrahim Zülfikari, yaptığı açıklamada Netanyahu’nun İran için öncelikli hedeflerden biri olduğunu söyledi.

Zülfikari ayrıca ABD ve İsrail’i İran yapımı “Şahid-136” insansız hava aracını taklit ederek bölge ülkelerinde provokatif saldırılar düzenlemekle suçladı.

İran: “İHA’ları taklit ederek provokasyon yapılıyor”

İranlı yetkili, “Lucas İHA” adıyla gerçekleştirildiğini öne sürdüğü saldırıların İran ile komşu ülkeler arasında çatışma çıkarmayı amaçladığını savundu.

Zülfikari, Türkiye, Kuveyt ve Irak gibi bazı ülkelere yönelik saldırıların İran’a mal edilmeye çalışıldığını iddia etti.

İsrail’de sirenler devreye girdi

İran’ın misilleme saldırıları kapsamında İsrail’e yönelik füze atışları da devam ediyor. İsrail’in güneyindeki Eylat kenti ve Arava bölgesinde alarm sirenleri çalarken, İsrail ordusu füzelerin hava savunma sistemleri tarafından engellenmeye çalışıldığını açıkladı.

Öte yandan İran’ın başkenti Tahran’da art arda patlama sesleri duyulduğu, ülkenin batısındaki Kirmanşah eyaletinde de gece saatlerinde patlamaların meydana geldiği bildirildi.

Çatışmalar Lübnan ve Irak’a da sıçradı

Bölgedeki gerilim yalnızca İran ve İsrail ile sınırlı kalmadı. Lübnan’ın güneyinde Hizbullah ile İsrail askerleri arasında çatışmaların sürdüğü belirtilirken, Irak’ta da Bağdat Uluslararası Havalimanı yakınlarında saldırılar düzenlendiği bildirildi.

Irak Adalet Bakanlığı Sözcüsü Ahmed Leibi, cezaevi çevresinin tekrarlanan saldırılara maruz kaldığını ve bazı mühimmatların tesise çok yakın noktalara düştüğünü açıkladı.

Körfez ülkelerinde de alarm

Gerilim Körfez ülkelerine de yansıdı. Birleşik Arap Emirlikleri’nin Fuceyra bölgesindeki petrol sanayi alanında hava savunma sistemlerinin müdahalesi sırasında düşen parçalar nedeniyle yangın çıktı.

Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı ise ülkenin doğusunda 3 insansız hava aracının imha edildiğini duyurdu.

İsrail’de füze stoklarının azaldığı iddiası

İsrail basınında yer alan haberlere göre Tel Aviv yönetimi, hava savunma sistemlerinde kullanılan önleyici füze stoklarının ciddi şekilde azaldığını ABD’ye bildirdi. İsrail’in bu eksikliği gidermek için Washington ile görüşmeler yürüttüğü öne sürüldü.

Uluslararası gerilim büyüyor

Çatışmalar uluslararası alanda da yankı buldu. İsviçre Federal Konseyi, tarafsızlık yasasını gerekçe göstererek ABD’nin İran’daki saldırılarla bağlantılı iki keşif uçuşu talebini reddettiğini açıkladı.

Nebatiye’de 4’ü çocuk 7 kişi yaşamını yitirdi

Bakanlığın açıklamasına göre saldırılardan biri Nebatiye kentinin Rahibat Mahallesi’ni hedef aldı. Bu saldırıda 4’ü çocuk olmak üzere toplam 7 kişi hayatını kaybetti. Saldırı sonrası bölgede arama kurtarma ve sağlık ekipleri çalışmalarını sürdürdü.

Sayda ve Katrani’de de saldırılar düzenlendi

İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyinde yer alan Haret Sayda ve Cezzin’e bağlı Katrani bölgelerine de iki ayrı hava saldırısı düzenlediği belirtildi. Bu saldırılarda Haret Sayda’da 4, Katrani’de ise 3 kişi hayatını kaybetti. Ayrıca saldırılarda 8 kişinin yaralandığı bildirildi.

Apartman dairesi de hedef alındı

Lübnan yerel medyası, sabah saatlerinde İsrail ordusunun Sayda kentinde bulunan Şurahbil bölgesinde bir apartman dairesini hedef aldığını aktardı. Saldırının sonuçlarına ilişkin henüz net bir açıklama yapılmadı.

Can kaybı 826’ya yükseldi

Lübnan Sağlık Bakanlığı verilerine göre İsrail’in 2 Mart’tan bu yana ülkenin güneyine düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 826’ya ulaştı. Bakanlık, ölenler arasında 106 çocuk ve 65 kadının bulunduğunu açıkladı. Yaralı sayısının ise her geçen gün arttığı bildirildi.

Trump’tan medya eleştirisi

Trump, paylaşımında Amerikan medyasını da hedef aldı. ABD ordusunun İran’a karşı yürüttüğü operasyonların başarısının yeterince dile getirilmediğini savunan Trump, “Yalan haber medyası, ABD ordusunun İran’a karşı ne kadar iyi bir iş çıkardığını söylememden nefret ediyor” ifadelerini kullandı.

“İran tamamen yenildi” iddiası

İran’ın askeri olarak büyük bir darbe aldığını öne süren Trump, Tahran yönetiminin şu anda anlaşma arayışında olduğunu iddia etti. ABD Başkanı, “İran tamamen yenildi ve bir anlaşma istiyor; ancak bu benim kabul edeceğim bir anlaşma olmayacak” dedi.

Hark Adası saldırısına dikkat çekti

Trump’ın açıklamaları, İran’ın petrol ihracatı açısından kritik öneme sahip Hark Adası’na düzenlenen hava saldırısının ardından geldi. ABD Başkanı daha önce yaptığı açıklamada, söz konusu operasyonda adadaki tüm askeri hedeflerin imha edildiğini savunmuş ve ABD’nin sahip olduğu silahların dünyanın en gelişmiş silahları olduğunu belirtmişti.

PATLAMANIN YERİ

Patlamanın, İsrail ordusunun daha önce boşaltılması yönünde tehditte bulunduğu Çaharrah-ı Veliasr (Şehir Tiyatroları Meydanı) yakınlarında gerçekleştiği bildirildi. Küçük çaplı olduğu aktarılan patlamada can kaybı yaşanmadı.

İSRAİL'DEN TAHLİYE UYARISI

İsrail ordusu, ABD merkezli sosyal medya platformundaki Farsça hesabından yaptığı paylaşımda, Tahran'daki bazı bölgelerin kırmızı ile işaretlendiği haritalar paylaşarak buralara saldırı düzenleneceği tehdidinde bulunmuştu.

ABD yönetimi, aralarında Orta Doğu ülkelerinin de bulunduğu 16 ülkedeki vatandaşlarına “bulundukları ülkeleri derhal terk etmeleri” yönünde uyarıda bulundu. Öte yandan Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığına dair açıklamalar uluslararası piyasalarda endişeye yol açarken, bölgede konuşlu ABD askerlerinin bulunduğu bir noktanın hedef alındığı bildirildi. İsrail tarafında ise Lübnan’la ilgili önemli bir kararın alındığı öğrenildi.

İran’ın başkenti Tahran’da stratejik bir noktanın vurulduğuna ilişkin iddialar gündeme gelirken, Katar’la ilgili diplomatik temasların da yoğunlaştığı belirtiliyor.

İran’dan ihracat kararı

Tahran yönetimi, ABD ve İsrail’in saldırılarını gerekçe göstererek gıda ve tarım ürünlerinin ihracatını durdurduğunu açıkladı. Uzmanlar, bu kararın bölgesel ticaretin yanı sıra küresel gıda piyasalarında da etkili olabileceğini ifade ediyor.

Analistlere göre İran’ın aldığı bu karar, özellikle enerji ve tarım ürünleri ticaretine bağlı ülkelerde tedarik sorunları ve fiyat dalgalanmalarına neden olabilir.

Kudüs Günü için çağrı yaptı

Yeni dini lider mesajında İran halkını Kudüs Günü etkinliklerine katılmaya davet etti. Her yıl düzenlenen Kudüs Günü etkinlikleri, İsrail’in Kudüs üzerindeki kontrolünü protesto etmek ve Filistin halkıyla dayanışma göstermek amacıyla gerçekleştiriliyor.

“Direniş ekseni İran devriminin parçası”

Mesajında “direniş cephesi”nin İran İslam Devrimi’nin temel değerlerinin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulayan Hamaney, İran’ın bölgedeki müttefiklerine de teşekkür etti.

Hamaney, Yemen, Lübnan ve Irak’ta bulunan ve İran’a yakınlığıyla bilinen gruplara desteklerinden dolayı minnettarlığını dile getirdi.

ABD üsleri için uyarı

Yeni dini lider açıklamasında İran’ın bölgede bulunan ABD askeri üslerini hedef alabileceği uyarısında bulundu.

Körfez ülkelerine çağrıda bulunan Hamaney, bu ülkelerin topraklarında bulunan Amerikan üslerini kapatmaları gerektiğini söyledi.

“ABD’nin güvenlik vaatleri yalan”

Hamaney açıklamasında, “Sevgili vatanımızın saldırganlarına karşı tavrınızı netleştirin. ABD’nin güvenlik ve barış getireceğine dair vaatlerinin bir yalandan ibaret olduğunu artık anlamış olmalısınız” ifadelerini kullandı.

İran’ın saldırılarında komşu ülkelere zarar vermeden yalnızca Amerikan üslerini hedef aldığını savunan Hamaney, İran’ın saldırılar karşısında geri adım atmayacağını belirtti.

Hürmüz Boğazı mesajı

Yeni dini lider ayrıca İran’ın savunmasını sürdürmesi gerektiğini vurgulayarak Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının da bir baskı aracı olarak kullanılabileceğini ifade etti.

Üç gün boyunca ortaya çıkmadı

Yeni dini lider olarak ilan edilmesinden sonra herhangi bir açıklama yapmaması ve kamuoyuna görünmemesi, İran’da ve uluslararası basında soru işaretleri oluşturdu.

Üç İranlı yetkiliye göre Hamaney’in iletişim kurmamasının nedenlerinden biri, bulunduğu yerin tespit edilmesi halinde hedef alınabileceği endişesi.

“Savaş yaraları aldı”

AFP’nin aktardığı bilgilere göre İran Cumhurbaşkanı’nın oğluna dayandırılan açıklamada, Mücteba Hamaney’in saldırılarda yaralandığı doğrulandı.

Ancak Hamaney’in: Hayatta olduğu, Bilincinin açık olduğu,güvenli bir yerde koruma altında tutulduğu belirtildi.

Bacaklarından yaralandığı iddiası

New York Times’a konuşan üç İranlı yetkili, Hamaney’in bacakları da dahil olmak üzere çeşitli yerlerinden yaralandığını öne sürdü.

Yetkililer, Hamaney’in yüksek güvenlikli bir noktada saklandığını ve yalnızca sınırlı iletişim kurabildiğini ifade etti.

Hamaney’in hangi saldırıda yaralandığı ise henüz netlik kazanmadı.

“Gizemli bir figür”

ABD basınında yer alan analizlerde Mücteba Hamaney’in uzun yıllardır kamuoyu önüne çıkmayan ve gölgede kalan bir güç figürü olduğu belirtiliyor.

Devrim Muhafızları ile güçlü ilişkileri olduğu ifade edilen Hamaney’in, yıllarca babası Ali Hamaney’in ofisinde güvenlik ve askeri koordinasyon görevleri yürüttüğü biliniyor.

Mücteba Hamaney, Ali Hamaney’in ardından İran’ın yeni lideri seçildi

İran’da dini liderlik görevine, hava saldırısında hayatını kaybeden Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney seçildi. Kararın, 88 üyeli Uzmanlar Meclisi tarafından yapılan oylamada “ezici çoğunlukla” alındığı açıklandı.

İran’ın yeni lideri Mücteba Hamaney oldu

Uzmanlar Meclisi, yaptığı yazılı açıklamada Mücteba Hamaney’in oyların büyük çoğunluğunu alarak İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü lideri olarak seçildiğini duyurdu.

Açıklamada, seçim sürecinin olağanüstü bir toplantıda gerçekleştirildiği ve ülkenin içinden geçtiği kritik döneme rağmen değerlendirmelerin dikkatli şekilde yapıldığı ifade edildi.

Yeni lider seçimi, ABD ve İsrail’in düzenlediği saldırıda hayatını kaybettiği bildirilen Ali Hamaney’in ardından gündeme gelmişti.

ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları

İddialara göre İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri, 28 Şubat’ta Tahran ile Washington arasında diplomatik görüşmeler sürerken İran’a yönelik askeri saldırılar başlattı.

Saldırılarda İran’ın dini lideri Ali Hamaney ile birlikte çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi.

İran ise saldırılara karşılık olarak bölgede ABD üslerinin bulunduğu bazı noktalara yönelik operasyonlar düzenledi.

Mücteba Hamaney kimdir?

Mücteba Hamaney, 8 Eylül 1969’da İran’da doğdu. Babası olan Ali Hamaney uzun yıllar ülkenin dini lideri olarak görev yaptı.

Lise eğitiminin ardından dini eğitim alan Hamaney, ilk derslerini babası ve İranlı din adamı Mahmud Haşimi Şahrudi gibi isimlerden aldı. Daha sonra eğitimine Kum kentindeki medreselerde devam etti.

Resmi bir devlet görevi bulunmamasına rağmen, özellikle 2000’li yıllardan itibaren İran’daki dini ve siyasi çevrelerde etkili isimlerden biri olarak öne çıktı. Ayrıca İran Devrim Muhafızları ve güvenlik kurumlarıyla yakın ilişkileri olduğu sık sık dile getirildi.

Uzmanlar, 2024’te hayatını kaybeden eski İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin ardından Mücteba Hamaney’i ülkenin olası lider adayları arasında gösteriyordu.

İran liderinin yetkileri

İran’da cumhurbaşkanı seçimle iş başına gelse de yetkileri sınırlı kabul ediliyor. “Rehber” olarak adlandırılan dini lider ise devletin en üst otoritesi olarak görülüyor.

Lider, silahlı kuvvetlerin başkomutanı olarak iç güvenlik ve dış politika konularında belirleyici rol oynuyor. Ayrıca devlet kurumları üzerinde geniş anayasal yetkilere sahip bulunuyor.

İran basınında yer alan haberlere göre seçim tamamlandı ancak yeni liderin kimliği henüz açıklanmadı.

Uzmanlar Meclisi kararını verdi

İranlı din adamı Muhammad Mehdi Mirbagheri, Uzmanlar Meclisi’nin yeni dini lider konusunda büyük ölçüde uzlaşmaya vardığını belirtti.

Mirbakeri yaptığı açıklamada, “Çoğunluğun görüşünü yansıtan kesin bir kanaate varıldı” ifadelerini kullandı.

“Çoğunluğun onayladığı aday belirlendi”

ISNA haber ajansına konuşan Uzmanlar Meclisi üyesi Mohsen Heydari ise üyelerin büyük çoğunluğunun desteklediği bir aday üzerinde anlaşmaya varıldığını söyledi.

Heydari, “Uzmanlar Meclisi üyelerinin çoğunluğu tarafından onaylanan en uygun aday belirlendi” dedi.

İsrail’den dikkat çeken açıklama

Israel Defense Forces ise İran’daki liderlik sürecini yakından takip ettiklerini açıkladı.

İsrail ordusundan yapılan açıklamada, “Halef adaylarını ve bu atamayı gerçekleştirenleri anbean takip ediyoruz. Bu süreçte rol alan isimler bizim için meşru hedeftir” ifadelerine yer verildi.

Gözler resmi duyuruda

Uzmanlar Meclisi’nin aldığı kararın ardından gözler İran yönetiminin yapacağı resmi açıklamaya çevrildi. Yeni dini liderin kim olacağına ilişkin duyurunun kısa süre içinde yapılması bekleniyor.

ABD ve İsrail’e yönelik saldırıların ardından İran’ın bölgedeki hedeflere yönelik misilleme saldırıları devam ediyor.

“Savaş halindeyiz” açıklaması

Al Nahyan, İran saldırılarında yaralanan sivilleri ziyaret ettiği sırada yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Savaş halindeyiz. Görevimizi yerine getireceğimize söz veriyorum. Bu durum bize dayatıldı. Kendimizi, halkımızı ve ülkemizi korumak için bunu yapıyoruz.”

“BAE’nin derisi kalın, eti acıdır”

Ziyaret sırasında yaralı sivillerle görüştüğünü belirten Al Nahyan, yaralananlar arasında iki BAE vatandaşı ile bir Hintli, bir Sudanlı ve bir İranlının bulunduğunu söyledi.

BAE’nin güçlü bir ülke olduğunu vurgulayan Al Nahyan, “BAE cazip ve örnek bir ülkedir ancak aldanmayın. BAE’nin derisi kalın, eti acıdır; bizi kimse yiyemez” ifadelerini kullandı.

İran ABD üssünü hedef aldı

Islamic Revolutionary Guard Corps tarafından yapılan açıklamada, BAE’de bulunan El Dafra Hava Üssündeki ABD güçlerinin insansız hava araçlarıyla hedef alındığı duyuruldu.

Açıklamada saldırının şafak vakti gerçekleştirildiği ve ABD’ye ait radar ve iletişim sistemlerinin hedef alındığı belirtildi.

Hava savunma sistemleri devreye girdi

Birleşik Arap Emirlikleri Savunma Bakanlığı ise İran’dan gelen füze ve İHA tehditlerine karşı hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini açıkladı.

Trump, “Bence bunu yapmak istemeleri harika olur. Tamamen desteklerim” ifadelerini kullandı.

İran açıklamalarına sert yanıt

Trump, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin ABD’nin olası bir kara harekâtına karşı hazırlıklı oldukları yönündeki açıklamalarını da değerlendirdi.

Bu açıklamaları “zaman kaybı” olarak nitelendiren Trump, İran’ın askeri gücünün büyük ölçüde zayıfladığını öne sürdü.

Trump, “Bu zaman kaybı. Her şeylerini kaybettiler. Donanmalarını kaybettiler. Kaybedebilecekleri her şeyi kaybettiler” dedi.

İranlı Kürt gruplara destek mesajı

Deutsche Welle’nin aktardığına göre Trump, İran’daki Kürt grupların İran’a yönelik saldırı düzenlemesi ihtimali hakkında da değerlendirmede bulundu.

ABD Başkanı, böyle bir girişimin kendisi tarafından destekleneceğini belirterek İran’daki gelişmeleri yakından takip ettiklerini ifade etti.

Trump, şu aşamada böyle bir planın gündemlerinde olmadığını belirterek, kara harekâtı yorumlarının “boşuna yapıldığını” ifade etti.

“Kara harekâtı gündemimizde yok”

Trump, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin ABD’nin olası bir kara harekâtına karşı hazırlıklı olduklarına dair açıklamalarını da değerlendirdi.

Bu sözlerin gereksiz olduğunu savunan Trump, “Bu zaman kaybı. Her şeylerini kaybettiler. Donanmalarını kaybettiler. Kaybedebilecekleri her şeyi kaybettiler.” ifadelerini kullandı.

İran yönetimine ilişkin mesaj verdi

Trump, İran’daki mevcut liderlik yapısına ilişkin de dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu. İran yönetiminin tamamen ortadan kaldırılmasını istediklerini belirten Trump, ülkenin geleceğinde farklı bir liderlik yapısının oluşabileceğine işaret etti.

ABD Başkanı, İran’da iyi bir liderin ortaya çıkmasını istediklerini söyledi.

“Bazı isimleri korumak için adım atıyoruz”

Trump, İran’da liderlik potansiyeline sahip olduğunu düşündüğü bazı kişilerin çatışmalarda zarar görmemesi için adımlar attıklarını da dile getirdi.

“İyi iş çıkaracağını düşündüğüm bazı kişiler var. Onları izliyoruz” diyen Trump, bu isimlerin hayatta kalması için gerekli önlemleri aldıklarını ifade etti.