Mardin'in Midyat ilçesinde sonbahar aylarında meşe ağaçlarından toplanan palamutlar, kış mevsimi boyunca soba üzerinde pişirilerek keyifle tüketiliyor. Yöre halkının nesillerdir sürdürdüğü bu gelenek, özellikle kırsal mahallelerde kış akşamlarının vazgeçilmez bir parçası olarak varlığını korumaya devam ediyor. Midyat'ın Sarıkaya Mahallesi'nde yaşayan vatandaşlar, sonbaharın gelmesiyle birlikte meşe ağaçlarının bulunduğu alanlara giderek olgunlaşan palamutları büyük bir titizlikle topluyor. Bölgede halk arasında malot ismiyle bilinen bu doğal ürün, evlere getirildikten sonra geleneksel yöntemlerle hazırlanarak kışa saklanıyor. Özellikle soğuk kış günlerinde sobanın üzerine dizilen palamutlar, kestaneye benzer lezzetiyle sofralara sıcaklık katıyor. Yöre sakinleri, bu doğal atıştırmalığın hem lezzetli hem de kış akşamları için oldukça pratik bir seçenek olduğunu vurguluyor.
Doğadan sofralara uzanan gelenek
Yöre sakinlerinden Mesut Tunçer, palamut toplamanın her yıl düzenli olarak tekrarlanan köklü bir gelenek olduğunu belirterek süreci şöyle anlatıyor: Meşe ağaçlarında yetişen palamutları özellikle kasım ayı itibarıyla toplamaya başlıyoruz. Kış aylarında köylüler olarak gruplar halinde gidip palamutları topluyoruz. Yağmurlu ve soğuk günlerde dışarı çıkmak yerine evimizde sobanın üzerinde pişiriyoruz. Kestane gibi oluyor, çok güzel bir lezzeti var. Biz de severek tüketiyoruz. Palamutun yöredeki önemine değinen Halil Tunçer ise bu geleneğin sonbahar ve kış aylarında bölge kültürünün bir parçası olduğunu ifade ediyor. Tunçer, topladıkları palamutların sadece kendi bölgelerinde değil, Türkiye'nin farklı yerlerinde de bilinen doğal bir ürün olduğunu hatırlatıyor. Eskiden beri tüketilen bu ürünün, bölge halkı için kış aylarının vazgeçilmez lezzetlerinden biri olduğunu belirtiyor.
Geçmişten gelen sağlık bilgisi
Sarıkaya Mahallesi'nde çiftçilikle uğraşan Yusuf Alkan, meşe palamudunun geçmişten günümüze uzanan bir tüketim alışkanlığı olduğunu vurguluyor. Alkan, palamuda yörede malot dediklerini belirterek şunları ekliyor: Dedelerimizden, büyüklerimizden ve çocukluğumuzdan beri bildiğimiz bir gelenek bu. Eskiden büyüklerimiz palamudun şeker hastalığına iyi geldiğini söylerdi. Bu nedenle tüketenler de olurdu. Biz de her sonbaharda palamutları topluyoruz. Kış aylarında sobanın üzerinde pişirip yiyoruz. Bu gelenek yıllardır devam ediyor. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde doğal olarak yetişen meşe ağaçlarının palamutları, yöre halkı tarafından farklı şekillerde değerlendiriliyor. Geçmişte kırsal yaşamın en önemli doğal ürünlerinden biri olan palamut, günümüzde de özellikle soba üzerinde pişirilerek tüketilmesiyle dikkat çekiyor. Köy sakinleri, büyüklerinden öğrendikleri bu palamut toplama ve hazırlama geleneğini gelecek nesillere aktarmayı amaçlıyor. Bu gelenek, sadece bir beslenme alışkanlığı değil, aynı zamanda bölge insanının doğayla kurduğu güçlü bağın da bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
