Birleşmiş Milletler (BM), Suriye’de son dönemde yeniden yoğunlaşan çatışmaların ülkedeki siyasi ve idari geçiş sürecini ciddi biçimde riske soktuğu uyarısında bulundu. BM yetkilileri, ateşkes ve varılan anlaşmaların hızla uygulanmaması halinde ülkede daha geniş çaplı bir istikrarsızlık ve derin bir insani krizin yaşanabileceğini belirtti.
BM GÜVENLİK KONSEYİ: SÜREÇTE TIKANMA UYARISI
BM Güvenlik Konseyi’nde yapılan oturumda konuşan üst düzey yetkililer, Demokratik Suriye Güçleri (SDG) ile Şam yönetimi arasında yürütülen entegrasyon ve ateşkes görüşmelerinin fiilen tıkanmasının sahada yeniden şiddeti artırdığına dikkat çekti.
BM Siyasi İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Khaled Khiari, Mart 2025’te SDG’nin devlet kurumlarına entegrasyonunu öngören anlaşmanın uygulanmasında somut bir ilerleme sağlanamadığını ifade etti. Khiari, bu tıkanıklığın ardından Halep’te SDG kontrolündeki bölgelerde çatışmaların yeniden başladığını aktardı.
ÇATIŞMALAR YERİNDEN EDİLMELERİ ARTIRDI
Khiari, çatışmalar nedeniyle on binlerce sivilin yerinden edildiğini, onlarca kişinin yaşamını yitirdiğini, yüzlerce kişinin yaralandığını ve hâlen kayıp kişilerin bulunduğunu söyledi.
ABD ve diğer uluslararası aktörlerin arabuluculuğunda 18 Ocak’ta ateşkes ve “tam entegrasyon” anlaşmasının ilan edildiği, ancak uygulamanın kısa sürede aksadığı belirtildi. BM, Haseke vilayetinin bazı bölgeleri ile Kobani çevresinde çatışmaların sürdüğünü bildirdi.
BM yetkilileri, taraflara derhal ateşkese uyma ve anlaşmanın ayrıntılarını uzlaşı temelinde hayata geçirme çağrısı yaptı. Khiari, çatışmaların devam etmesi halinde “endişe verici bir insani ve koruma krizi” yaşanabileceği uyarısını yineledi.
İNSANİ DURUM GİDEREK AĞIRLAŞIYOR
BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA) Kriz Müdahale Direktörü Edem Wosornu, 14 yıllık savaşın ardından Suriye’nin hâlâ son derece kırılgan bir yapıya sahip olduğunu söyledi.
Wosornu, son çatışmaların Halep’te on binlerce kişiyi yerinden ettiğini, Rakka, Deyrizor ve Haseke vilayetlerinde ise yeni göç dalgalarına yol açtığını kaydetti. BM verilerine göre yalnızca Rakka’dan 13 binden fazla kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. Yerinden edilen çok sayıda ailenin aşırı kalabalık geçici barınma merkezlerine sığındığı belirtildi.
Çatışmalar nedeniyle bazı bölgelerde temiz suya erişimin kesildiği, bazı hastanelerin hizmet veremez hale geldiği ve çocukların eğitime devam edemediği bildirildi.
KIŞ KOŞULLARI KRİZİ DERİNLEŞTİRİYOR
Kış şartlarının insani tabloyu daha da ağırlaştırdığına işaret eden Wosornu, kamplarda yaşayan yaklaşık 160 bin kişinin aşırı soğuk ve yoğun kar yağışından etkilendiğini, barınakların zarar gördüğünü ve iki bebeğin hayatını kaybettiğini açıkladı.
EL-HOL KAMPI’NA ERİŞİM SORUNU
BM, Suriye’nin kuzeydoğusundaki El-Hol Kampı’na güvenlik gerekçeleriyle erişimin engellendiğini bildirdi. Kampın Suriye makamlarının kontrolüne geçmesinin ardından yaşanan yağma ve yangın haberleri nedeniyle BM ekiplerinin bölgeye giremediği, ancak Suriyeli yetkililerle temasların sürdüğü aktarıldı.
BM ayrıca, IŞİD şüphelilerinin tutulduğu gözaltı merkezlerinin SDG’den Suriye hükümetine devrinin uluslararası standartlara uygun ve düzenli şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
KÜRT HAKLARINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME
BM yetkilileri, Suriye hükümetinin Suriyeli Kürtlerin dilsel, kültürel ve vatandaşlık haklarını tanıyan son kararlarını “olumlu bir adım” olarak değerlendirdi. Ancak bu adımların kapsayıcı bir siyasi süreçle desteklenmemesi halinde kalıcı güven ve ulusal uzlaşı sağlamayacağı uyarısında bulunuldu.
