Elazığ'da Mehmet Koloğlu Anadolu Lisesi öğrencileri, Alzheimer hastaları ve unutkanlık yaşayan yaşlılar için hayat kurtarıcı bir QR kodlu takip sistemi geliştirdi. Öğrenciler Elanur Emerce ve Nisa Kapar, danışman öğretmenleri Fatih Aladar ile birlikte yürüttükleri bu çalışmayla, kaybolma riski taşıyan bireylerin yakınlarına saniyeler içinde ulaşılmasını hedefliyor. TÜBİTAK 4007 kapsamında hazırlanan Güvende Kal isimli proje, hastaların vücutlarına yerleştirilen özel kodlar sayesinde iletişim kopukluğunu ortadan kaldırmayı amaçlıyor.
QR kod ile anında iletişim imkanı
Projenin temel çalışma prensibi oldukça basit ve etkili bir teknolojiye dayanıyor. Kişiye özel olarak oluşturulan QR kodlar, hastaların el üstü veya vücutlarının görünür kısımlarına kalıcı dövme şeklinde işlenebiliyor. Ayrıca tırnak üzerine uygulanabilen geçici etiketler de sistemin bir parçası olarak sunuluyor. Yolda yürürken kaybolmuş veya yardıma muhtaç birini fark eden herhangi bir vatandaş, telefonunun kamerasıyla bu kodu okutabiliyor. Kod okutulduğu anda sistem, hasta yakınıyla doğrudan iletişim kurmayı sağlayan bir arayüzü veya WhatsApp üzerinden konum paylaşımını mümkün kılan bir butonu devreye sokuyor. Böylece hastanın kim olduğu ve kime ulaşılması gerektiği bilgisi, hiçbir aracıya ihtiyaç duyulmadan saniyeler içinde öğrenilebiliyor.
Hukuki ve dini süreçler nasıl işliyor
Proje yürütücüsü Fatih Aladar, sistemin Japonya'daki benzerlerinden daha ekonomik ve sürdürülebilir olduğunu vurguluyor. Tırnak üzerine yapılan uygulamaların ayda bir yenilenmesi gerektiğini belirten Aladar, kalıcı dövme yönteminin ise bir kez yapıldığında yıllarca kullanılabildiğini ifade ediyor. Ancak bu tür bir uygulamanın önünde bazı hukuki ve dini hassasiyetler bulunuyor. Hukuki açıdan kişinin vücut bütünlüğü üzerindeki hakları nedeniyle, bu işlemin ancak mahkeme kararı ve vasi onayıyla yapılabileceği öngörülüyor. Dini açıdan ise dövme konusundaki tereddütleri gidermek adına Din İşleri Yüksek Kurulu'na başvuruldu. Kurul, zaruret durumlarında bu işlemin yapılabileceğine dair resmi fetvayı verdi. Aladar, sistemin yaygınlaşması için Sağlık Bakanlığı'nın kamu spotları ile toplumu bilgilendirmesinin kritik önem taşıdığını belirtiyor. Projeyi inceleyen uzmanlar, çağın hastalığı haline gelen Alzheimer için bu çalışmanın oldukça pratik ve verimli bir çözüm sunduğu görüşünde birleşiyor. Gelecek dönemde sistemin yasal prosedürlerin tamamlanmasıyla birlikte daha geniş kitlelere ulaşması bekleniyor.
