İran’da ekonomik krizle başlayan protestolar 22. gününde. Ölü sayısına ilişkin resmî açıklamalar ile insan hakları örgütleri arasında büyük fark var. İşte çarpıcı iddialar.
İran’da 28 Aralık 2025’te ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan ve kısa sürede ülke geneline yayılan protestolar giderek daha ağır bir bilanço ile anılıyor. Gösterilerin 22’nci gününde, can kayıplarına ilişkin resmî açıklamalar ile insan hakları örgütleri ve sağlık çevrelerinden gelen veriler arasındaki fark tartışma yaratıyor.
Farklı Kaynaklardan Çelişkili Ölüm Rakamları
ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 3 bin 308 olduğunu duyurdu. Aynı raporda, olaylar kapsamında 24 bin 266 kişinin gözaltına alındığı bilgisi paylaşıldı.
Reuters’a konuşan ve ismi açıklanmayan bir İranlı yetkili ise, doğrulanmış ölü sayısının en az 5 bin olduğunu belirtti. Yetkili, yaşamını yitirenler arasında yaklaşık 500 güvenlik görevlisinin bulunduğunu ifade etti.
Sağlıkçılardan “16 Bin 500” İddiası
Resmî rakamların çok ötesinde bir tablo ise İran’da görev yapan doktorların hazırladığı raporlarda yer aldı. Sağlık çevrelerine dayandırılan bu raporlara göre, protestolar süresince en az 16 bin 500 kişi hayatını kaybetti, 330 binden fazla kişi ise yaralandı.
Raporda, yaşamını yitirenlerin büyük bölümünün 30 yaşın altında olduğu belirtilirken, yaşananlar “dijital karartma altında gerçekleşen büyük bir insanlık suçu” olarak tanımlandı.
Çocuk Ölümleri ve Hengaw Raporu
İnsan Hakları Örgütü Hengaw’ın paylaştığı veriler, protestolarda çocukların da yaşamını yitirdiğini ortaya koydu. Rapora göre, İsfahan, Kerec, Kirmanşan ve Fars eyaletlerinde son günlerde yaşları 3 ile 17 arasında değişen 7 çocuk hayatını kaybetti.
Hengaw, son verilerle birlikte protestolarda yaşamını yitiren çocuk sayısının en az 21’e yükseldiğini bildirdi. Kurbanlar arasında öğrenciler ve genç sporcuların da bulunduğu aktarıldı.
Protestolar Nasıl Başladı?
İran’da gösteriler, yerel para biriminin hızlı değer kaybı ve artan hayat pahalılığı nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da başladı. Kısa sürede ülkenin birçok kentine yayılan protestolar, özellikle 8 Ocak’ta başkent Tahran’da şiddetlendi. Bu gelişmelerin ardından İran yönetimi, ülke genelinde internet erişimine kısıtlamalar getirdi.
