Kulis bilgilerine ve Axios'a konuşan ABD'li üst düzey yetkililerin açıklamalarına göre, taraflar şu anda karşılıklı onayla süresi uzatılabilecek tarihi bir mutabakat zaptı üzerinde son rötuşları yapıyor. Bu ABD İran anlaşması, sadece iki ülkeyi değil, tüm Orta Doğu dengelerini değiştirebilecek potansiyele sahip.
Hürmüz Boğazı Yeniden Gemi Geçişlerine Açılıyor
Üzerinde çalışılan taslak anlaşmanın en kritik ayaklarından birini küresel ticaretin can damarı olan Hürmüz Boğazı oluşturuyor. Sızdırılan bilgilere göre 60 günlük süreçte yaşanacak gelişmeler şunlar olacak:
Boğaz, uluslararası gemi geçişlerine tamamen açık hale getirilecek.
İran yönetimi, boğaza döşediği iddia edilen deniz mayınlarını temizleyecek.
Ticari ve sivil gemilerin bölgeden serbest geçişine hiçbir şekilde müdahale edilmeyecek.
Yaptırımlar Esniyor: İran Petrolü Pazara Dönüyor mu?
İran'ın atacağı bu adımlara karşılık olarak ABD cephesinin de önemli tavizler vermesi bekleniyor. ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırması ve Tahran yönetiminin petrol satışlarını küresel pazarda serbestçe yapabilmesi için bazı özel petrol yaptırımları muafiyetleri sağlayacağı öne sürülüyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın masadaki bu yeni anlaşmaya temel yaklaşımının "performans karşılığında rahatlama" (İran'ın adımlarına göre yaptırımların hafifletilmesi) stratejisine dayandığı belirtiliyor. Ayrıca bu süreçte, İran'a ait yurt dışında dondurulmuş fonların serbest bırakılması da müzakere masasında olacak.
Nükleer Müzakereler ve Bölgesel Barış Adımı
Taslak mutabakat sadece ticari sınırları değil, küresel güvenliği ilgilendiren nükleer müzakereler konusunu da kapsıyor. ABD'li yetkililerin iddialarına göre İran, arabulucular vasıtasıyla şu konularda sözlü taahhütlerde bulundu:
Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen askıya alınması.
Mevcut yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ortadan kaldırılması.
Nükleer silah geliştirmeyeceğine dair kesin ve net bir güvence verilmesi.
Anlaşmanın dikkat çeken bir diğer sürpriz maddesi ise İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalara yönelik oldu. Taslak metnin, bu iki güç arasındaki karşılıklı saldırıların sona erdirilmesini de içerdiği vurgulanıyor.
Geçtiğimiz günlerde ABD Başkanı Donald Trump da bu süreci doğrulayan nitelikte bir açıklama yapmış ve nihai hale getirilmek üzere olan bu anlaşma için, "Anlaşmanın son unsurları ve detayları şu anda tartışılıyor ve kısa süre içinde duyurulacak." ifadelerini kullanmıştı. Gözler şimdi Washington ve Tahran'dan gelecek resmi açıklamalara çevrildi.
