Birçok medeniyete ev sahipliği yapan Diyarbakır, geçmişten günümüze ulaşan tarihi ve kültürel yapılarıyla dikkat çekiyor. Hanlar, hamamlar, kervansaraylar, camiler, kiliseler ve konaklar gibi çok sayıda eser kentin Sur içi bölgesinde tarihsel dokuyu yaşatmaya devam ediyor. Bu yapılar arasında ise kendine özgü hikâyesi ve mimarisiyle öne çıkan yapılardan biri Tarihi Deve Hamamı oluyor.
Sur içindeki tarihi dokunun önemli parçalarından biri olan Deve Hamamı, yüzyıllardır ayakta kalmayı başaran yapılar arasında yer alıyor. Zamana meydan okuyan bu yapı, geçmişte hamam olarak kullanılırken günümüzde kültür ve sanat etkinliklerine ev sahipliği yapıyor.
Tarihi geçmişi 16. yüzyıla dayanıyor
Tarihi kaynaklara göre 16. yüzyılda inşa edilen hamam, Hüsrev Paşa Vakfı’na ait yapılardan biri olarak biliniyor. Vakıf kayıtlarında yapının asıl adı Hamam-ı Kebir olarak geçiyor.
Halk arasında “Deve Hamamı” veya “Deva Hamamı” olarak anılmasının ise iki farklı hikâyeye dayandığı anlatılıyor. Rivayetlerden birine göre kaybolan bir devenin hamamda bulunması nedeniyle yapı zamanla “Deve Hamamı” olarak anılmaya başlandı. Bir diğer rivayete göre ise hamamın şifa verdiğine inanılması nedeniyle halk arasında “Deva Hamamı” adı kullanıldı ve bu isim zaman içinde değişerek bugünkü halini aldı.
Osmanlı mimarisinin izlerini taşıyor
Osmanlı döneminin mimari özelliklerini taşıyan hamam, dikdörtgen planlı olarak inşa edildi. Yapının inşasında Diyarbakır’ın Karacadağ bölgesinden çıkarılan bazalt taş kullanıldı.
Yaklaşık 500 metrekarelik bir alanı kapsayan yapı, sekizgen kasnak üzerine oturan geniş bir kubbeye sahip. Hamamın merkezinde ise geleneksel Türk hamamlarında görülen göbek taşı bulunuyor.
Günümüzde kültür ve sanat merkezi
19. yüzyıla kadar hamam olarak kullanılan yapı, günümüzde farklı bir işlevle Diyarbakırlılara hizmet veriyor. Tarihi mekân artık bir kültür ve sanat merkezi olarak kullanılıyor.
Deve Hamamı’nda yıl boyunca Diyarbakırlı sanatçıların eserleri, müzik dinletileri, şiir etkinlikleri ve kültürel programlar düzenleniyor. Tarihi yapı aynı zamanda yerli ve yabancı turistlerin de ilgisini çekmeye devam ediyor.