Türkiye’de yaş koza üretiminin yüzde 70’ten fazlasını karşılayan Diyarbakır’ın Kulp ilçesinde yüzlerce yıllık ipekböcekçiliği geleneğinin geleceği gündemde. Ağaçlı Mahallesi’ndeki üretim tesisini ziyaret eden Sezgin Tanrıkulu, yaklaşık bin ailenin geçim kaynağı olan üretimin korunması ve büyütülmesi için Tarım ve Orman Bakanlığı ile ilgili kurumlara destek çağrısı yaptı.
Diyarbakır’ın Kulp ilçesinde yüzlerce yıldır sürdürülen ipekböcekçiliği bugün yalnızca kültürel bir miras değil, Türkiye’nin yaş koza üretiminin de merkezi konumunda.
Kulp’un Ağaçlı Mahallesi’ndeki ipek üretim tesisini ziyaret eden Sezgin Tanrıkulu, üreticilerle bir araya gelerek koza ve ham ipek üretim sürecini yerinde inceledi.
Bir elinde koza, diğer elinde ham ipek iplikle açıklama yapan Tanrıkulu, Kulp’ta sürdürülen üretimin korunması, geliştirilmesi ve ekonomik değerinin artırılması gerektiğini söyledi.
Türkiye’de üretilen kozanın yüzde 70’ten fazlası buradan
Kulp, Türkiye'nin yaş koza üretimindeki en önemli merkezi konumunda.
Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün verilerine göre Diyarbakır yöresi Türkiye'deki yaş koza üretiminin yüzde 73'ünden fazlasını karşılıyor.
Üretimin merkezinde ise Kulp ve ilçeye bağlı kırsal mahalleler bulunuyor.
Geçmişte belde statüsünde bulunan Ağaçlı Mahallesi, bugün kozanın ham ipek ipliğine dönüştürüldüğü üretim tesisine ev sahipliği yapıyor.
Tanrıkulu da ziyaretinde Türkiye’deki koza üretiminin yaklaşık yüzde 70’inin Kulp ve çevresindeki yerleşimlerde gerçekleştirildiğine dikkat çekti.
Yaklaşık bin ailenin geçim kaynağı
İpekböcekçiliğinin Kulp’taki önemi yalnızca üretim miktarıyla sınırlı değil.
Ağaçlı'daki üretim tesisinin verilerine göre bölgede 1.000'den fazla çiftçi ailesi üretim zincirinin içerisinde bulunuyor.
Çiftçi ailelerinin yetiştirdiği ipekböceklerinden elde edilen yaş kozalar tesise getiriliyor. Burada işlenen kozalar ipliğe dönüştürülüyor; üretimin devamında ise geleneksel el dokumacılığı devreye giriyor.
Böylece yüzlerce yıldır bölgede sürdürülen üretim biçimi, çiftçilikten iplik üretimine ve dokumacılığa kadar uzanan bir ekonomik zincir oluşturuyor.
Tanrıkulu, “Yüzyıllardır devam eden bir üretim geleneğinden söz ediyoruz” diyerek bu yapının yaklaşık bin aileye ekonomik katkı sağladığını söyledi.
Kulp ipeğinin en büyük sorunu rekabet
Kulp’taki üretimin karşı karşıya olduğu önemli sorunlardan biri ise dünya pazarındaki maliyet rekabeti.
Çin ve Hindistan gibi büyük üretici ülkelerdeki yüksek üretim hacmi ve düşük maliyetler, Kulp'taki geleneksel üretimin rekabet gücünü zorlaştırıyor.
Tanrıkulu ise Kulp'taki üretimin doğal yöntemlerle gerçekleştirilmesinin önemli bir avantaj olduğunu belirterek bu niteliğin korunması gerektiğini söyledi.
Kulp ipeğinin yalnızca ham madde olarak değerlendirilmesi yerine yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesi, üreticinin gelirinin artırılması açısından da önem taşıyor.
Ağaçlı'daki tesiste kozadan iplik üretiminin yanı sıra geleneksel dokuma yöntemleriyle şal, fular, eşarp ve kravat gibi ürünler de hazırlanıyor.
Tarım Bakanlığı ve Kalkınma Ajansına çağrı
Tanrıkulu, Kulp'taki üretimin yalnızca kooperatiflerin olanaklarıyla korunmasının yeterli olmayacağını belirterek Tarım ve Orman Bakanlığı, ilgili kamu kurumları ve Kalkınma Ajansına çağrıda bulundu.
Kulp'taki üretimin büyütülmesi gerektiğini söyleyen Tanrıkulu, bölgede üretilen geleneksel ürünlerin Türkiye genelinde tanıtılması ve pazara ulaşmasının desteklenmesini istedi.
Tanrıkulu, üreticilere sağlanan desteğin artırılmasının hem ekonomik hem de kültürel açıdan önemli olduğunu belirtti.
Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 Kırsal Kalkınma Yatırım Programı'nda ipekböceği yetiştiriciliğinin destek kapsamındaki yatırım alanları arasında bulunması da Kulp açısından yeni destek imkanlarının önünü açabilecek başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
🔹"Türkiye’deki koza üretiminin yaklaşık yüzde 70’inin gerçekleştiği Diyarbakır Kulp'ta Ağaçlı'dayım."
🔹"Bir elimde koza, diğer elimde kozadan üretilmiş ham ipek iplik var. Eskiden belde olan Ağaçlı, aynı zamanda koza üretiminin ve kozadan ham ipek iplik üretiminin… pic.twitter.com/ZcpDF2b3B8— Sezgin Tanrıkulu (@MSTanrikulu) September 2, 2026
Yüzlerce yıllık üretim bugün Türkiye’nin ihtiyacını karşılıyor
Kulp'ta ipekböcekçiliğinin geçmişi yüzlerce yıl öncesine uzanıyor. Bir dönem gerileyen üretim, 2000'li yılların başından itibaren kamu destekleri ve yeni yatırımlarla yeniden büyümeye başladı.
Ağaçlı Mahallesi'nde kurulan entegre tesis ise bu dönüşümün merkezlerinden biri oldu.
Bugün Kulp, Türkiye'nin yaş koza üretiminde açık ara öne çıkan bölgelerinden biri haline gelirken, ipekböcekçiliği ilçedeki yüzlerce aile için yeniden önemli bir gelir kapısına dönüştü.
Tanrıkulu, üretimi bugüne taşıyan çiftçilere ve kooperatif çalışanlarına teşekkür ederek Kulp'taki ipek üretiminin gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğini söyledi.
