Demokratik Dil Kurumları tarafından "Statüden eğitime kadar müzakere için yeni bir çerçeve" sloganıyla düzenlenen Kürt Dil Konferansı'nın ilk gününde, Kürtçenin hukuki statüsü, anadilde eğitim hakkı ile kültür ve medyanın dil üzerindeki etkisi masaya yatırıldı. Konuşmacılar, Kürtçenin yasal güvence altına alınması ve anadilde eğitimin temel bir hak olarak tanınması gerektiğini vurguladı.
İlk oturumda hukuki statü tartışıldı
Konferansın ilk oturumu "Kürtçenin hukuki statüsü" başlığıyla gerçekleştirildi. Oturumun moderatörlüğünü ÖHD Amed Şubesi Kürt Dil Komisyonu Eşsözcüsü Mehmet Emin Gökdemir üstlenirken, HDP Eş Genel Başkanı Cahit Kırkazak, DEM Parti Dil, Kültür ve Sanat Komisyonu Eşsözcüsü Cemile Turhallı ile hukukçu Ekrem Koçbaşı sunum yaptı.
Cahit Kırkazak, dil haklarının kolektif haklar kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, dilin ortak hafızayı taşıyan temel unsurlardan biri olduğunu ifade etti.
Cemile Turhallı ise Türkiye'deki anayasal düzenlemelerde resmi dil yaklaşımını değerlendirerek, yeni anayasal süreçte Kürtçenin yasal güvenceye kavuşturulması gerektiğini söyledi. Turhallı, yer isimlerinden alfabeye kadar birçok alanda yasal değişiklik ihtiyacına dikkat çekti.
Ekrem Koçbaşı da uluslararası hukukta yer alan dil ve eğitim haklarına ilişkin düzenlemeleri değerlendirerek, uluslararası sözleşmelerin etkin biçimde uygulanmasının önemine işaret etti.
Anadilde eğitim temel hak olarak değerlendirildi
Konferansın ikinci oturumu "Anadilde eğitim" başlığıyla gerçekleştirildi.
Eğitim Sen 3 No'lu Şube Eşbaşkanı Gülser Sargül'ün moderatörlüğündeki oturumda, Dr. Resul Geyik, Übeydullah Pilatin ve Feride Akturan konuşmacı olarak yer aldı.
Resul Geyik, çocukların eğitimlerini kendi ana dillerinde almalarının öğrenme sürecini güçlendirdiğini belirtirken, Kürtçe eğitim materyalleri konusunda önemli bir birikim oluştuğunu ifade etti.
Feride Akturan ise anadilde eğitimin bir ayrıcalık değil evrensel bir hak olduğunu belirterek, öğrencilerin kendi dillerinde eğitim almalarının hem akademik başarıya hem de kültürel kimliğin korunmasına katkı sunduğunu söyledi.
Kültür ve medyanın rolü ele alındı
Konferansın üçüncü oturumunda ise kültür, sanat ve medyanın dilin korunmasındaki rolü tartışıldı.
KASED Başkanı Saliha Ayata, dil ile kültürün birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini belirterek, kültürel üretimin dilin yaşatılmasındaki temel unsurlardan biri olduğunu ifade etti.
Sanatçı Veysi Varlı da müziğin dilin kuşaktan kuşağa aktarılmasında önemli bir araç olduğunu dile getirirken, gazeteci Ferhat Akıncı ise Kürt medyasının yıllar boyunca hem eğitim hem de akademik üretim alanında önemli işlev gördüğünü söyledi.
Akıncı, özellikle Kürtçe yayın yapan gazete, radyo ve televizyonların dilin standartlaşması ve yaygınlaşmasına önemli katkılar sunduğunu belirtti.
Konferansın ilk günü soru-cevap bölümüyle tamamlanırken, etkinliğin ikinci gün oturumlarıyla devam edeceği bildirildi.
