Diyarbakır’da her gün binlerce kişinin kullandığı özel halk otobüsleri için kritik bir süreç başladı. Artan işletme giderlerini gerekçe gösteren otobüsçüler, mevcut tarifenin yüzde 50 artırılması talebiyle Büyükşehir Belediyesine başvurdu.
Talebin aynen kabul edilmesi hâlinde 28 TL olan tam biletin matematiksel karşılığı 42 TL’ye, 14 TL olan öğrenci biletinin karşılığı ise 21 TL’ye çıkıyor. Ancak henüz onaylanmış yeni bir tarife veya kesinleşmiş zam kararı bulunmuyor.
53 No’lu Özel Halk Otobüsü Kooperatifi Başkanı Mehmet Pervane, belediyeyle yürütülen görüşmelerden sonuç alınamaması hâlinde araçları çalıştırmayabileceklerini söyledi. Pervane, bunun bir protesto değil, maliyetler nedeniyle alınabilecek bir “çalışmama kararı” olduğunu savundu.
YÜZDE 50 ZAM GELİRSE BİLET NE KADAR OLUR?
Diyarbakır’da yürürlükteki şehir içi toplu taşıma tarifesine yüzde 50 oranında artış yapılması hâlinde ortaya çıkabilecek rakamlar şöyle:
| Bilet türü | Mevcut ücret | Yüzde 50 artışın matematiksel karşılığı |
|---|---|---|
| Tam bilet | 28 TL | 42 TL |
| İndirimli bilet | 21 TL | 31,50 TL |
| Öğrenci bileti | 14 TL | 21 TL |
| 90 binişlik öğrenci abonmanı | 600 TL | 900 TL |
| 90 binişlik tam abonman | 1.980 TL | 2.970 TL |
ELDEN ÖDEME BİTTİ, ÜCRET 28 TL’YE DÜŞTÜ
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ile özel halk otobüsü işletmecileri arasında yapılan protokol kapsamında 1 Haziran’da elden ödeme uygulaması sona erdi.
Daha önce nakit olarak 35 TL ödeyen yolcular, Diyarkart sistemine geçilmesiyle tam bilet için 28 TL ödemeye başladı. İşletmeciler ise nakit ücretin kaldırılmasının ardından yolcu başına elde edilen gelirin düştüğünü ve mevcut tarifenin giderleri karşılamadığını ileri sürdü.
Pervane, taşınan yolcu sayısı ile kart üzerinden elde edilen gelir bilgilerinin belediyenin sisteminde bulunduğunu belirterek bütün maliyet verilerini resmî olarak Büyükşehir Belediyesine sunduklarını söyledi.
BİR ARACIN GÜNLÜK GİDERİ 13 BİN TL”
Pervane’nin verdiği bilgilere göre bir özel halk otobüsünün günlük işletme gideri yaklaşık 13 bin TL’ye ulaştı. Aracın çalışmaya devam edebilmesi için günlük gelirinin en az 15-20 bin TL arasında olması gerektiği savunuldu.
İşletmecilerin maliyet hesabında şu kalemler bulunuyor:
- Akaryakıt
- Şoför ve personel ücretleri
- Sigorta ve muhasebe giderleri
- Lastik masrafları
- Bakım ve yedek parça
- Sanayi giderleri
- Klima bakım ve onarımları
- Araç yenileme maliyeti
Pervane, özellikle lastik ve sanayi giderlerinin son altı ayda yüzde 100’e varan oranda arttığını ileri sürdü. Ancak işletmecilerin maliyet tablosunun ayrıntıları ile günlük yolcu ve gelir rakamları kamuoyuyla paylaşılmadı.
MOTORİN BUGÜN 80,10 TL’YE GERİLEDİ
Pervane, açıklamasında son tarife belirlenirken motorinin yaklaşık 60 TL olduğunu, açıklamanın yapıldığı dönemde ise fiyatın 85 TL seviyesine çıktığını söyledi.
Ancak 27 Ağustos’ta motorinin litre fiyatına 5,36 TL indirim yansıdı. Petrol Ofisi’nin Diyarbakır tarifesinde motorinin referans fiyatı 80,10 TL’ye geriledi. Güncel rakam şirketin Diyarbakır fiyat sayfasında yer alıyor.
İşletmecilerin yüzde 50’lik zam hesabını motorindeki son indirimden önce belediyeye sunduğu anlaşılıyor. İndirimin günlük işletme maliyetine etkisinin yeni değerlendirmede hesaba katılıp katılmayacağı henüz bilinmiyor.
Pervane’nin motorinin yıl sonunda 120 TL’ye ulaşabileceği yönündeki sözleri ise resmî bir tahmine değil, işletmecilerin beklentisine dayanıyor.
“BU BİR PROTESTO DEĞİL, ÇALIŞMAMA KARARI”
Özel halk otobüsü işletmecileri, belediyeden bir hafta ile 10 gün içinde çözüm beklediklerini açıkladı.
Pervane, bu süre içinde sonuç alınmaması hâlinde araçları bağlamaktan başka seçeneklerinin kalmayacağını ileri sürerek şu ifadeleri kullandı:
“Bu bir protesto değil, çalışmama kararıdır. Çünkü çalışamıyoruz. İstesek de bu araçları çalıştıramayız.”
Bu açıklama, bütün özel halk otobüslerinin belirli bir tarihte kesin olarak hizmet vermeyeceği anlamına gelmiyor. Çalışmama kararının kapsamı, başlangıç tarihi ve kaç aracı etkileyeceği henüz açıklanmadı.
BELEDİYEDEN YANIT BEKLENİYOR
Yüzde 50’lik zam talebinin yürürlüğe girebilmesi için belediyenin ilgili birimleri tarafından değerlendirilmesi ve yetkili organların karar alması gerekiyor.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinden şu ana kadar talebin kabul edilip edilmediğine ilişkin kamuoyuna açıklanmış bir karar bulunmuyor.
