Batman, Türkiye’de petrol üretiminin temellerinin atıldığı merkez olarak öne çıkıyor. Kentte yaklaşık 78 yıl önce başlayan üretim faaliyetleri, bugün dört ilde açılan kuyularla devam ediyor.
Türkiye’de 1935’te yürürlüğe giren 2804 sayılı Kanun kapsamında Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü (MTA) kuruldu ve Raman Dağı’nda jeolojik incelemeler başlatıldı.
1940’tan itibaren açılan yedi kuyuda ekonomik değere sahip petrole ulaşılamadı. Ancak 1945’te Raman’ın Yakıtlı köyü yakınlarında farklı bir teknoloji kullanılarak gerçekleştirilen sondaj çalışması sonuç verdi. 17 Ocak 1946’da 1361 metre derinlikte petrol bulundu.
RAMAN-8 KUYUSU VE İLK ÜRETİM
Raman-8 adı verilen kuyudan petrol çıkarılması, 8 Mart 1948’de düzenlenen törenle başladı. Törene dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü de katıldı. Bu gelişme, Türkiye’nin petrol üretiminde ticari anlamda ilk adımı olarak kayıtlara geçti.
Zamanla bölgede açılan kuyu sayısı arttı. 1953’te Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Batman Bölge Müdürlüğü kuruldu. 1955’te ise Türkiye’nin ilk petrol rafinerisi olan Tüpraş Batman Rafinerisi faaliyete geçti. Ardından Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) bünyesindeki yatırımlar bölgedeki istihdamı artırdı.
Petrol üretiminin başlaması, Batman’ın idari ve ekonomik gelişiminde belirleyici rol oynadı. 1937’de köy statüsünde olan yerleşim, 1957’de ilçe, 16 Mayıs 1990’da ise il oldu.
ÜRETİM DÖRT İLDE SÜRÜYOR
TPAO Batman Bölge Müdürlüğü’nün sorumluluk alanında yer alan dört ilde üretim devam ediyor.
• Siirt’te 1956’da başlayan üretim 60 kuyuda sürüyor.
• Diyarbakır 1961’den bu yana üretim yapılan ve 314 kuyuya ulaşılan iller arasında yer alıyor.
• Mardin’de ise 1970’te başlayan üretim 72 kuyuda devam ediyor.
Batman başta olmak üzere bu dört ilde günlük 35 bin 85 varil petrol üretiliyor. Bu miktar, Türkiye’nin toplam ham petrol üretiminin yaklaşık yüzde 28’ine karşılık geliyor. Bölgede yeni sondajlarla rezervlerin artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülüyor.
“PETROLÜN BÖLGEYE KATKISI BÜYÜK”
TPAO Batman Bölge Üretim Müdürü Mehmet Tahir Ergin, Batman’ın Türkiye’nin enerjide tam bağımsızlık hedefinde önemli bir başlangıç noktası olduğunu belirtti.
Ergin, "İlk ticari Raman-8 kuyusunda üretim 1948'den bu yana devam etmektedir. Bu kuyuda şu ana kadar yaklaşık 1 milyon varilin üzerinde petrol üretimi sağlanmıştır. Batman'a ve bölge ekonomisine petrolün büyük bir katkısı bulunmaktadır ve bu katkı artarak devam etmektedir. Raman sahası dışında farklı sahaların keşfi ile petrol üretimi artmış, ticari faaliyetler buna paralel olarak hız kazanmıştır. 4 ilde 2025 yılında 52 kuyu açıldı, 2026 yılı içerisinde 140 yeni kuyu açmayı hedefliyoruz." dedi.
Ergin ayrıca çıkarılan petrolün sahada ayrıştırılarak rafineriye hazır hale getirildiğini, laboratuvar analizleriyle kalite ve gravite değerlerinin belirlendiğini ifade etti. Batı Raman sahasında rezervin yüksek olduğunu, uzun yıllar üretimle ülke ekonomisine katkı sağlanmasının hedeflendiğini belirtti.
Üretimin atbaşı, burgulu ve dalgıç pompalarla gerçekleştirildiğini kaydeden Ergin, yerli ekipman ve yerli personel kullanımının artırılmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü de vurguladı.
