Bitlis'in Ahlat ilçesinde yer alan ve 13. yüzyıla kadar uzanan köklü geçmişiyle dikkat çeken Kayı (Kaya) Mezarlığı, gerçekleştirilen kapsamlı çevre düzenleme ve duvar yapım çalışmalarıyla yeniden gün yüzüne çıkarıldı. Ecdat mirasını korumak amacıyla başlatılan projeler, bölgenin tarihi kimliğini geleceğe taşımayı hedefliyor.
Bilimsel Araştırmalar ve Tarihi Bulgular
Türk devlet büyüklerinin mezar yerlerinin tespitine yönelik yürütülen çalışmalar kapsamında, 2024 yılında Ahlat Müze Müdürlüğü öncülüğünde bölgede detaylı yüzey araştırmaları ve jeoradar taramaları yapıldı. Yaklaşık bin metrekarelik alanda gerçekleştirilen zemin tesviyesi ve sondaj kazıları, mezarlığın 13. yüzyılın başlarından 18. yüzyılın sonlarına kadar aktif bir şekilde kullanıldığını kanıtladı. Özellikle 1228 tarihini taşıyan bir şahide parçasının bulunması, Kayı Boyu'nun Ahlat'a göç ettiği dönemle örtüşmesi bakımından büyük önem taşıyor.
Tarihi Dokuya Uygun Restorasyon
Bilimsel verilerin ışığında, mezarlığın hayvan baskısından korunması ve çevresel etkilerden arındırılması için Ahlat Kaymakamlığı tarafından bir dizi çalışma başlatıldı. 2025 yılında dereyle bağlantılı doğu duvarının inşasıyla başlayan süreç, 2026 yılında güney ve kuzey duvarlarının tamamlanmasıyla devam etti. Restorasyon çalışmalarında bölgenin mimari dokusunu yansıtan Ahlat taşı tercih edildi. Mezarlığın giriş kapılarına işlenen Kayı tamgası ise alanın kültürel mirasını simgeleyen önemli bir detay olarak öne çıktı. Yapılan bu düzenlemelerle birlikte tarihi mezarlık, hem mimari kimliğine kavuştu hem de gelecek nesillere aktarılmak üzere koruma altına alındı.
